ބޭވަފާތެރިކަން ކުރިމަތިވުން: އެއީ ހެދޭ ގޯހެއް ހެއްޔެވެ؟ އިޚްތިޔާރުކުރާ ގޮތެއް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ނިމުމުގެ ފެށުން ހެއްޔެވެ؟

 

"ފިރިހެނުން ބޭވަފާތެރިވަނީ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައެވެ. އަންހެނުން ބޭވަފާތެރިވަނީ ގުޅުން ކަނޑާލުމަށްޓަކައެވެ." މިފަދަ ބުނުމެއް އޮވެއެވެ. މިއީ ކޮންމެ ފިރިހެނަކަށް ނުވަތަ ކޮންމެ އަންހެނަކަށް ހިނގާ ނަފްސާނީ ގާނޫނެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑު ގަބޫލުނުކުރި ނަމަވެސް، މީހުން މިހެން ބުނާ ސަބަބު އަޅުގަނޑަށް ވިސްނެއެވެ. ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ފިރިހެނަކު ބޭވަފާތެރިވުމަށްފަހު ވެސް އޭނާގެ ކައިވެންޏާއި، އާއިލާއާއި، ގެދޮރާއި އޭނާ ބިނާކުރި ދިރިއުޅުން ދަމަހައްޓަން ބޭނުންވެއެވެ. އަދި ބައެއް އަންހެނުން އެހެން މީހަކާ ގުޅުން އުފައްދަނީ، އެމީހެއްގެ އަސްލު ބައިވެރިޔާއާ އޮތް އިހުސާސީ ގުޅުން މާކުރިން ކެނޑިފައިވާތީއެވެ. ނަމަވެސް، އިންސާނީ އުޅުމަށް ފުންކޮށް ބަލާއިރު، ބޭވަފާތެރިވުމަކީ ޖިންސަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް އޮޅުންބޮޅުން ބޮޑު ކަމެއްކަން އެނގެއެވެ. މީހުން ބޭވަފާތެރިވަނީ ތަފާތު ސަބަބުތަކަށްޓަކައެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެއީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ކަށަވަރުކުރުމަށެވެ. އަނެއްބައި ފަހަރު އާ ކަންތައްތަކުގެ ފޯރިއާއި، ސަމާލުކަމާއި، އެކަނިވެރިކަމާއި، ހިތްހަމަނުޖެހުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެހެންކަމުން، "ފިރިހެނުން ބޭވަފާތެރިވަނީ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމަށް، އަންހެނުން ބޭވަފާތެރިވަނީ ދިއުމަށް" ކަމަށް ބުނާ ބުނުމަކީ ކަނޑައެޅިގެން އޮތް ހަގީގަތެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑު ނުބުނާނަމެވެ. އަޅުގަނޑު ބުނާނީ، އެ ބުނުމަކީ ބައެއް މީހުންނަށް ފާހަގަކުރެވޭ އުޅުމުގެ ގޮތްތަކެއް ކަމަށެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ޖިސްމާނީ ގޮތުން ގުޅުމުގައި ހުރުމާއި އިހުސާސީ ގޮތުން ގުޅުމުގައި ހުރުމުގެ ތަފާތެވެ. މީހަކަށް ޖިސްމާނީ ގޮތުން ކައިވެނީގައި ހުރެމެ، އިހުސާސީ ގޮތުން ބޭރުން ކަންތައްތަކެއް ހޯދިދާނެއެވެ. އަދި އަނެއް ބަޔަކު ޖިސްމާނީ ގޮތުން ވަކިވުމުގެ މާ ކުރިން، ނަފްސާނީ ގޮތުން އެ ގުޅުމަކުން ވަކިވެދާނެއެވެ.

ބޭވަފާތެރިވުމާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދައްކާއިރު ހެދޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޯހަކީ، ބޭވަފާތެރިކަން ކުރިމަތިވި މީހާގެ ކިބައިގައި ބޮޑު އުނިކަމެއް ހުރީ ކަމަށް ނިންމުމެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް މީހުން ސުވާލުކުރެއެވެ: "އަނބިމީހާ އޭނާއަށް ނުދެނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟" ނުވަތަ "ފިރިމީހާ އޭނާއަށް ކޮށްނުދެނީ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟" މި ސުވާލުތަކުގެ ސަބަބުން ގުޅުމުގައި ހުރި މައްސަލަތައް ދެނެގަތުމަށް އެހީތެރިވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މިއީ ބޭވަފާތެރިވި މީހާގެ ޒިންމާ އަނެކާގެ ބޮލުގައި އެޅުވުމަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ އުޒުރެއް ނޫނެވެ. ކައިވެންޏެއްގައި މައްސަލަތައް ހުރެދާނެއެވެ. އެކަމަކު ބޭވަފާތެރިވުމަކީ އޭގެ ހައްލެއް ނޫނެވެ. ދެމަފިރިއަކަށް އެކަނިވެރިކަމާއި، ލޯބީގެ އުނިކަމާއި، މުއާމަލާތް ކުރުމުގެ ދަތިކަމާއި، މާލީ ދަތިތަކާއި، ނުވަތަ ނަފްސާނީ ގޮތުން ދުރުވުން ފަދަ ކަންކަން ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. މިކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް، އަދިވެސް އިޚްތިޔާރުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. ތެދުވެރިކަމާއެކު ވާހަކަދެއްކުމާއި، ކައުންސެލިންގް ހޯދުމާއި، އިންތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އެހީއަށް އެދުމާއި، ބަދަލަކަށް އެދުމާއި، ނުވަތަ ގުޅުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ހިސާބަށް ދިއުމުން ވަކިވުން އިޚްތިޔާރު ކުރެވިދާނެއެވެ. ބޭވަފާތެރިވުމަކީ، އެއީ ޖަޒުބާތެއްގައި ކުރެވޭ ކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އެއީ އިޚްތިޔާރީ އަމަލެކެވެ. އެހެންކަމުން، އަމަލެއް ހިނގި ސަބަބު ދެނެގަތުމާއި، އެ އަމަލު ދިފާއުކުރުމަކީ ދެ ކަމެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރަމެވެ. ނަފްސާނީ އިލްމުގެ އެހީގައި މީހަކު އެފަދަ ކަމަކަށް ހުށަހެޅުނު ސަބަބު ދެނެގަނެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެ ސަބަބުތައް އެނގުމަކީ އަމިއްލަ ޒިންމާއިން ބަރީއަވެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

"އަހަރެން އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ/އަނބިމީހާ ދެކެ ލޯބިވޭ" ބުނަމުން ވެސް ބައެއް މީހުން ބޭވަފާތެރިވާ ނަފްސާނީ ސަބަބެއް އެބައޮތެވެ. އިންސާނުންނަކީ އެއްވަގުތެއްގައި އިދިކޮޅު ދެ އިހުސާސެއް ގެންގުޅުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބފައިވާ ބައެކެވެ. މީހަކު އޭނާގެ ބައިވެރިޔާ ދެކެ ހަގީގަތުގައި ލޯބިވާއިރު ވެސް، ބޮޑު ހިތާމައެއް ލިބޭ ފަދަ އަމިއްލަ އެދުމުން ފުރިގެންވާ ނިންމުމެއް ނިންމަފާނެއެވެ. އާއިލާ ގެއްލިދާނެތީ ބިރުގަންނައިރު ވެސް، އާއިލާ ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅޭ ފަދަ އަމަލުތައް ހިންގަފާނެއެވެ. ކައިވެނީގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ދެމީހުން އެކުގައި ބިނާކުރި ދިރިއުޅުމުގެ އަގު ވަޒަންކުރާ އިރުވެސް، އާ މީހެއްގެ ފަރާތުން ލިބޭ ސަމާލުކަން ހޯދުމުގެ އެދުން އުފެދިދާނެއެވެ. ބައެއް ފިރިހެނުން "ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމަށް ބޭވަފާތެރިވާ" ކަމަށް ބުނާ ބުނުމުގެ މާނައަކީ މިއީއެވެ. އެމީހުން ބޭނުންވަނީ ކޮންމެހެން އެހެން ގުޅުމަކަށް ބަދަލުވާކަށް ނޫނެވެ. އެމީހުން ބޭނުންވަނީ ކައިވެނީގެ ތެރެއިން ލިބޭ އިހުސާސީ، އިޖުތިމާއީ އަދި އަމަލީ ދިރިއުޅުމުގެ ރައްކާތެރިކަން ދަމަހައްޓަމުން، ކައިވެނިން ބޭރުން ލިބޭ އާ ފޯރިއާއި ޝައުގުވެރިކަން ހޯދާށެވެ. އާއިލާއާއި، ގެދޮރާއި، ދަރިންގެ އިތުރުން އާދަވެފައިވާ ދިރިއުޅުމުގެ ހަމަޖެހުން ބޭނުންވާ ހާލު، އާ މީހެއްގެ ފަރާތުން ލިބޭ ސަމާލުކަމަށް ވެސް އެދެވެނީއެވެ.

ނަފްސާނީ ގޮތުން ބަލާއިރު، މިއީ "ކޮމްޕާޓްމަންޓަލައިޒޭޝަން" ނުވަތަ ދިރިއުޅުމުގެ އެކި ބައިތައް ސިކުނޑީގައި ވަކިކޮށްލުމެވެ. އޭރުން އެމީހެއްގެ ގަބޫލުކުރުންތަކާއި އަމަލުތަކާ ހުރި ތަފާތާ ކުރިމަތިލާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އެމީހުން އަމިއްލަ ނަފްސަށް ވިސްނައިދެނީ އެ ގުޅުމަކީ ކައިވެންޏާ ވަކި ކަމެއް ކަމަށާއި، އޭގެ މާނައަކީ ބައިވެރިޔާ ދެކެ ލޯބިނުވުން ނޫން ކަމަށާއި، އެއީ ވަގުތީ ކަމެއް ކަމަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން އަނެކާއަށް ބޮޑު އަނިޔާއެއް ދެމުންދާއިރު ވެސް، އަމިއްލަ ނަފްސާ މެދު އޮންނަ ތަަސައްވަރު ރަނގަޅުކޮށް ބެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. އާ ކަންތައްތަކަށް އޮންނަ ޝައުގުވެރިކަން ވެސް މީގައި ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ދިގު މުއްދަތުގެ ގުޅުންތަކަކީ އާދަވެފައިވާ ކަންކަމަށް ވާތީ، ބައެއް މީހުންނަށް އެއީ ފޫހިކަމެއްގެ ގޮތުގައި އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ. އާ މީހެއްގެ ފަރާތުން ލިބޭ ސަމާލުކަމާއި ތައުރީފަކީ ސިކުނޑިއަށް ވަރަށް ބޮޑު އުފާވެރިކަމެއް ގެނެސްދޭ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ހަގީގީ ލޯތްބެއް ނޫނެވެ. ބައެއް ފަހަރު މީހުން އެހެން މީހަކު ދެކެ ލޯބިވަނީއެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެ މީހެއްގެ ކައިރީގައި ހުންނައިރު އަމިއްލަ ނަފްސަށް ކުރެވޭ އިހުސާސަށް ލޯބިކުރެވެނީއެވެ.

އަންހެނުން ބޭވަފާތެރިވަނީ އެމީހުން މާކުރިން ނަފްސާނީ ގޮތުން ވަކިވެފައިވާތީ ކަމަށް ބުނާ ބުނުމަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އަންހެނުންނަށް އޮތް ގަވާއިދެއް ނޫނެވެ. ފިރިހެނުން ބޭވަފާތެރިވާ ސަބަބުތަކަށް އަންހެނުން ވެސް ބޭވަފާތެރިވެދާނެއެވެ. އިހުސާސީ ގޮތުން ދުރުވުމަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް މަޑުމަޑުން ވެދާނެ ކަމެކެވެ. އަޅާލުމަށާއި، މުއާމަލާތް ކުރުމަށާއި، އިހުތިރާމަށް އެދިއެދި އެތައް އަހަރެއް ވުމުން، އެކަމުން ވަރުބަލިވެދާނެއެވެ. ފުރަތަމަ އެމީހުން ޒުވާބުކުރަނީ އަދިވެސް އަޅާލާތީއެވެ. ދެން ރޮނީ އަދިވެސް އުންމީދު އޮތީމައެވެ. އެންމެ ފަހުން، ވާހަކަދައްކައިގެން ކަމެއް ބަދަލުވާނެ ކަމަށް ގަބޫލުނުކުރެވޭތީ، ވާހަކަދެއްކުން ހުއްޓާލަނީއެވެ. ޖިސްމާނީ ގުޅުން ނިމުމުގެ މާ ކުރިން، ނަފްސާނީ ގުޅުން މަރުވާން ފަށައެވެ. އެފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި އެހެން މީހަކު ދިރިއުޅުމަށް އައިސްފިނަމަ، އެމީހެއްގެ ފަރާތުން ލިބޭ ސަމާލުކަމަކީ ކުރިން އުނިވެފައިވާ ކަންކަން ފޫބައްދައިދޭ ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. ބޭރުފުށުން ބަލާ މީހުން ބުނެފާނެއެވެ. "އޭނާ ބޭވަފާތެރިވީއެވެ. އެހެންވެ ވަކިވީއެވެ." ނަމަވެސް ނަފްސާނީ ގޮތުން ބަލާއިރު އޭނާ އެ ގުޅުމުން ވަކިވަމުންދާތާ އެތައް އަހަރެއް ވެދާނެއެވެ. އެކަމަކު ހަނދާން ބަހައްޓަންޖެހޭ ކަމަކީ، ނަފްސާނީ ތަދަކީ ބޭވަފާތެރިވުން މަޖުބޫރުވާ ކަމެއް ނޫން ކަމާއި، އެކަނިވެރިކަމަކީ އަމިއްލަ ޒިންމާއިން ބަރީއަވެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫން ކަމެވެ. ކައިވެނީގައި ކިތަންމެ ބޮޑު ހިތްނުޖެހުމެއް އޮތް ނަމަވެސް، އޮޅުވާލުމުގެ ބަދަލުގައި ތެދުވެރިކަން އިޚްތިޔާރު ކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ.

ބޭވަފާތެރިވުމުގެ އެންމެ ވޭންދެނިވި ބަޔަކީ ހަމައެކަނި ޖިސްމާނީ އަމަލެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތިމާ ގަބޫލުކުރި ހަގީގަތް ފުނޑުފުނޑުވުމެވެ. ތިމާ އިތުބާރުކުރާ މީހަކު ދޮގުހެދުމުން، މާޒީގެ ހަނދާންތަކާ މެދު ސިކުނޑި ސުވާލު އުފައްދަން ފަށައެވެ. ކޮން ވާހަކައެއްތޯ ތެދަކީ، ކޮން ރެއެއްގެ ބަހަނާއެއްތޯ ތެދަކީ، އަދި ކޮން ކަންތައްތަކަކަށްތޯ ލޯމަރާލެވުނީ، މިފަދަ ކަންކަމާ މެދު ޝައްކު އުފެދެއެވެ. ބޭވަފާތެރިކަން ކުރިމަތިވި މީހާ ތަކުރާރުކޮށް ސުވާލުކުރަނީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އަދަބު ދޭކަށް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ރައްކާތެރިކަން ގެއްލިފައިވާ ހަގީގަތެއް އަލުން ބިނާކުރަން ސިކުނޑި މަސައްކަތް ކުރާތީއެވެ. ނަފްސާނީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ބޭވަފާތެރިވުމުގެ ސަބަބުން އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ހާސްކަމާއި، މާ ބޮޑަށް ސަމާލުވުމާއި، ބޭނުންނުވާ ޚިޔާލުތައް އައުމާއި، ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ގެއްލުން ކުރިމަތިވެއެވެ. ފޯނު ޗެކްކުރުމާއި، އުޅުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށް ފާރަވެރިވުމާއި، ކުރިން މުހިންމު ނޫން ކަންކަމާ މެދު ޝައްކު އުފެދެން ފަށައެވެ. މިއީ ސިކުނޑިން ބުނެދޭ ބުނުމެކެވެ. "އަހަރެން ރައްކާތެރި ކަމަށް ގަބޫލުކުރި މީހަކީ ރައްކާތެރި މީހެއް ނޫނެވެ. އެހެންވީމާ އަހަންނަށް އުނިވީ ކޮން ކަމެއްތޯ ބަލަން އެބަޖެހެއެވެ." އެހެންކަމުން، "ތިޔަ ކަންތައް ހަނދާން ނައްތާލާށޭ" ބުނުމަކީ އެއްވެސް އެހީއަކަށް ނުވެއެވެ. ބޭވަފާތެރިވި މީހާ އެ ވާހަކަ ދައްކަން ފޫހިވުމަކުން، އަނެކާގެ ސިކުނޑިން އެކަން ފޮހެލައެއް ނުލެވޭނެއެވެ.

މިއާއެކު އުފެދޭ ސުވާލަކީ، ބޭވަފާތެރިވުމަށްފަހު ކައިވެންޏެއް ސަލާމަތް ކުރެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ އާނއެކެވެ، ބައެއް ފަހަރު ކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަމުން އަރައިގަތުމުގެ މާނައަކީ އެފަދަ ކަމެއް ނުހިނގާ ކަމަށް ހެދުމެއް ނޫނެވެ. އަދި މާފުކުރުމުގެ މާނައަކީ ކުރިން އޮތް ގޮތަށް ވަގުތުން ރުޖޫއަވުމެއް ވެސް ނޫނެވެ. ދެމީހުން ވެސް އަލުން ގުޅުން ބިނާކުރަން ބޭނުންވާނަމަ، ގަބޫލުކަންޖެހޭ ހަގީގަތަކީ ކުރީގެ ގުޅުމަށް އެނބުރި ނުދެވޭނެ ކަމެވެ. މިހާރު ބިނާކުރަން މިޖެހެނީ އާ ގުޅުމެކެވެ. އެ ގުޅުމުގައި މުއާމަލާތްތައް ވަރުގަދަވެ، އިންތައް ސާފުވެ، ތެދުވެރިކަން އިތުރުވާން ޖެހެއެވެ. އަލުން ގުޅުން ބިނާކުރުމަށް ދެމީހުންގެ ބައިވެރިވުން ބޭނުންވެއެވެ. އެކަކު ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރާއިރު، އަނެކާ ހަމައެކަނި "އެކަމުން އަރައިގަންނާނެ" ވަގުތަކަށް އިންތިޒާރު ކުރުމަކުން ނުފުދޭނެއެވެ. ބޭވަފާތެރިވި މީހާގެ ބޮޑު ޒިންމާއެއް އެބައޮތެވެ. އެއީ ގުޅުން ކަނޑާލީ އޭނާ ކަމަށްވާތީއެވެ. މާފަށް އެދުމާއި އިތުބާރު ބިނާކުރުމަކީ ތަފާތު ދެ ކަމެއްކަން އޭނާ ދަންނަންޖެހެއެވެ. "މާފުކުރާށޭ" ބުނުމަކީ ފެށުމެވެ. ނިމުމެއް ނޫނެވެ.

ދެރަވުމާއި (Regret) ދެރަވެ ހިތާމަކުރުމުގެ (Remorse) ދެމެދުގައި ބޮޑު ތަފާތެއް އެބައޮތެވެ. ދެރަވުމަކީ "ތިޔަކަން އެނގުނީތީ ދެރަވެއްޖެ"، "ތިމާގެ ހިތުގައި ޖެހުނީތީ ދެރަވެއްޖެ"، ނުވަތަ "މިހެން ވެދާނެ ކަމަކަށް ހީއެއް ނުކުރަން" ފަދަ ބަސްތަކެވެ. ނަމަވެސް ހަގީގީ ދެރަވުމަކީ މާ ފުން އިހުސާސެކެވެ. އެއީ "އަހަރެން އިޚްތިޔާރުކުރީ މިގޮތް، އޭގެ ސަބަބުން ތިމާއަށް އަނިޔާވިކަން އަހަންނަށް އެނގޭ، އަހަރެންގެ ނިންމުމުގެ ޒިންމާ އަހަރެން ނަގަން، އަދި މިކަން ތަކުރާރު ނުކުރުނާނެކަން ކަށަވަރުކުރަން، ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރާނަން" ކަމަށް ބުނުމެވެ. އަލުން ގުޅުން ބިނާކުރަން ބޭނުންވާ މީހަކީ އުނދަގޫ ސުވާލުތަކާ ކުރިމަތިލާން ތައްޔާރަށް ހުރި، އަމަލުތަކުގެ ނަތީޖާ ގަބޫލުކުރާ، ތިންވަނަ މީހާއާ އޮތް ގުޅުން މުޅިން ކަނޑާލާ، އަދި ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަށް އުޅޭ މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. އިތުބާރު އަންނަނީ ހަމައެކަނި އެދުމަކުން ނޫނެވެ. އިތުބާރު އަންނަނީ ތަކުރާރުކޮށް ކުރާ އަމަލުތަކުން އެމީހަކީ އިތުބާރު ހިފޭ މީހެއްކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުންނެވެ. ވަޢުދުތަކަކީ ދޮރު ހުޅުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް އިތުބާރު ބިނާކޮށްދެނީ ދެމެހެއްޓެނިވި އަމަލުތަކެވެ.

ތިންވަނަ މީހާއާ އަދިވެސް ގުޅުން އޮންނަނަމަ، އަލުން ގުޅުން ބިނާކުރުމަކީ ނުވާނެ ކަމެކެވެ. އެއް ފައި ކައިވެނީގައި ބަހައްޓާފައި، އަނެއް ފައި ބޭރުގެ ގުޅުމެއްގައި ބަހައްޓައިގެން ކައިވެނި އިސްލާހެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަސްލު ބޭނުމަކީ އަބަދު ފާރަވެރިވުމެއް ނޫނެވެ. ބޭވަފާތެރިވި މީހާ އަކީ އެއްވެސް މީހަކު ފާރަނުލިޔަސް އިތުބާރު ހިފޭ މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ، އެއީ ރަނގަޅުވި ގުޅުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެކަކު އަނެކަކަށް ފާރަލާ ނިޒާމެކެވެ.

ބޭވަފާތެރިކަން ކުރިމަތިވި މީހާ ވެސް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަންޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ބޭވަފާތެރިވުމުގެ ޒިންމާ ނެގުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ނަފްސު ޝިފާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތެވެ. ގިނަ މީހުން އަމިއްލަ ނަފްސު އަނެކާއާ އަޅާކިޔަން ފަށައެވެ. "އޭނާ މާ ރީތީ ހެއްޔެވެ؟ މާ ޒުވާނީ ހެއްޔެވެ؟" މިފަދަ ސުވާލުތަކަކީ އަމިއްލަ ގަދަރު ކުޑަކޮށްލާ ކަންކަމެވެ. މީހަކު ކިތަންމެ ރީތިވެފައި، ލޯބިވެފައި، އަޅާލާ މީހަކަށް ވިޔަސް ބޭވަފާތެރިކަން ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. މީހަކު ކުރި ކަމަކުން ތިމާގެ އަގު ކުޑައެއް ނުވާނެއެވެ. ގުޅުމުގައި ހުރި މައްސަލަތަކާ މެދު ވާހަކަދެއްކިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް "އަހަރެމެންގެ މައްސަލަތައް ހުރީމަ ދެމީހުން މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭ" ބުނުމާއި، "ތިމާގެ ސަބަބުން އަހަރެން ބޭވަފާތެރިވީ" ބުނުމަކީ ތަފާތު ދެ ކަމެކެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ ޒިންމާ އުފުލުމެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ އިލްޒާމް އެޅުވުމެވެ.

އިސްލާމީ ނަޒަރިއްޔާއިން ބަލާއިރު، ކައިވެންޏަކީ ހަމައެކަނި ލޯތްބެއް ނޫނެވެ. އެއީ ﷲ ގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި އުފުލަންޖެހޭ އަމާނާތެކެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި ﷲ ވަނީ އަމާނާތްތައް އޭގެ އަހުލުވެރިންނަށް އަދާކުރުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައެވެ. ބައިވެރިޔާއަކީ ތިމާގެ މިލްކެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމާނާތެކެވެ. އިސްލާމްދީން ހަމައެކަނި ޒިނޭ މަނާކުރީއެއް ނޫނެވެ، ނަމަވެސް ޒިނޭއާ ގާތްވުން ވެސް ވަނީ މަނާކުރައްވާފައެވެ. ބޭވަފާތެރިކަން ފެށެނީ ޖިސްމާނީ އަމަލުގެ މާ ކުރިންނެވެ. އެއީ ސިއްރު މެސެޖަކުން، ސިއްރު އެކުވެރިކަމަކުން، ސަމާސާކުރުމުން، އިހުސާސީ ގާތްކަމުން، އެކަނި ބައްދަލުކުރުމުން، ނުވަތަ ބައިވެރިޔާއަށް ފެންނަން ބޭނުންނުވާ ފަދަ ކަންކަން ކުރުމުންނެވެ. އިންތައް ހުރަސްކުރެވެނީ މަޑުމަޑުންނެވެ. ޖިސްމާނީ ގޮތުން ބޭވަފާތެރިވުމުގެ ކުރިން، ގިނަ ފަހަރަށް ކުދިކުދި ގޯސް ނިންމުންތަކެއް ނިންމިފައި ހުރެއެވެ.

ހަމައެއާއެކު، ފާފައެއް ކުރެވިފައިވާ މީހަކީ މުޅި އުމުރަށް ބާކީވެފައިވާ މީހެއް ކަމަކަށް އިސްލާމްދީން ބުނެއެއް ނުދެއެވެ. ﷲ ގެ ރަޙްމަތުން އުންމީދު ކަނޑާނުލުމަށް ﷲ ވަނީ އަންގަވާފައެވެ. ނަމަވެސް ތައުބާވުމަކީ ހަމައެކަނި "ﷲ މާފުކުރައްވާނެ" އޭ ބުނުމެއް ނޫނެވެ. ހަގީގީ ތައުބާއަކީ ކުރެވުނު ކަމަކަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ދެރަވުމާއި، އެ އަމަލު ވަގުތުން ހުއްޓާލުމާއި، އަދި އެކަން ތަކުރާރު ނުކުރުމަށް އަޒުމް ކަނޑައެޅުމެވެ. އަދި އެހެން އިންސާނަކަށް އަނިޔާއެއް ދެވިފައިވާނަމަ، އެ މީހެއްގެ ކުރިމަތީގައި ވެސް ޒިންމާ އުފުލަންޖެހެއެވެ. ﷲ ގެ ހަޟްރަތުން ލިބޭ މާފާއި، އިންސާނުންގެ މެދުގައި އޮންނަ އިތުބާރަކީ ތަފާތު ދެ ކަމެކެވެ. މީހަކު ﷲ އަށް ތައުބާވާއިރު ވެސް، ބައިވެރިޔާގެ ހިތް ފަސޭހަވުމަށް ވަގުތު ބޭނުންވެދާނެއެވެ. ﷲ ގެ މާފަށް އެދުމަކީ، ކުރެވުނު ކަންތައް އަނެކާ ވަގުތުން ހަނދާން ނައްތާލަންޖެހޭ ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

މިއީ މާފުކުރުމާއި އަލުން ގުޅުން ބިނާކުރުމުގެ (Reconciliation) ތަފާތު ދެނެގަންނަންޖެހޭ ސަބަބެވެ. މީހަކަށް މާފުކޮށްފައި ވެސް، އެ ކައިވެނި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ނިންމިދާނެއެވެ. މާފުކުރުމަކީ ހިތުގައި އޮތް ނަފުރަތުން އަމިއްލަ ނަފްސު މިނިވަންކުރުމެވެ. އޭގެ މާނައަކީ އަލުން ކުރިން އޮތް ފަދަ ފުރުސަތެއް އެ މީހަކަށް ދިނުމެއް ނޫނެވެ. އަނެއްކޮޅުން، ކައިވެނީގައި މަޑުކުރުމަކީ ބަލިކަށިކަމެއް ނޫނެވެ. ދެމީހުން ވެސް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ބޭނުންވާނަމަ، އަދި ބޭވަފާތެރިވި މީހާގެ އުޅުން އިސްލާހުވެ، އިތުބާރު ހިފޭ ފަދަ އަމަލުތަކެއް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ފެންނަނަމަ، ގުޅުން ރަނގަޅު ކުރެވިދާނެއެވެ.

ތަކުރާރުކޮށް ބޭވަފާތެރިވާ މީހުންނާ މެދު ވެސް ތެދުވެރިވާންޖެހެއެވެ. އިންސާނުންނަށް ކުށް ކުރެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ "ގޯހެއް" ތޯ ނުވަތަ "އުޅުމުގެ ގޮތެއް" (Pattern) ތޯ ދެނެގަންނަންޖެހެއެވެ. އެއްފަހަރު ގޯހެއް ހެދިފައި، އެކަމުގެ ޒިންމާ ނަގައި، އެކަން ހުއްޓާލައި، އަހަރުތަކެއް ވަންދެން އިސްލާހުވެފައި ހުރުމާއި، ތަކުރާރުކޮށް ބޭވަފާތެރިވެ، ދޮގުހަދައި، ފަޅާ އެރުމުން މާފަށް އެދިފައި އަނެއްކާވެސް އެކަން ކުރުމަކީ މުޅިން ތަފާތު ދެ ކަމެކެވެ. އެއީ އިޚްތިޔާރީ ގޮތުން ނިންމާ ނިންމުންތަކެކެވެ. މީހުންނަށް ބަދަލުވެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެ ބަދަލު ފެންނަންވާނީ އަމަލުންނެވެ. ހަމައެކަނި ބަސްތަކަކުން ނޫނެވެ.

ބައެއް މީހުން ކައިވެނީގައި މަޑުކުރަނީ ބަދަލުވާނެ ކަމުގެ އުންމީދުގައެވެ. އަނެއްބައި މީހުން މަޑުކުރަނީ ބިރުންނެވެ. އެކަނިވެރިވުމުގެ ބިރު، މީހުން ކިޔާފާނެ އެއްޗަކަށް އޮންނަ ބިރު، ނުވަތަ ދަރިންނަށް ވާނެ ގޮތަކަށް އޮންނަ ބިރެވެ. ދަރިންނަށްޓަކައި އާއިލާ އެކުގައި ބޭއްވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ދަރިންނަށް ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި އެއް ފުރާޅެއްގެ ދަށުގައި އުޅޭ ދެ ބެލެނިވެރިންނެއް ނޫނެވެ. އެކުދިންނަށް ބޭނުންވަނީ ނަފްސާނީ ރައްކާތެރިކަމާއި، އިހުތިރާމާއި، ދުޅަހެޔޮ ގުޅުމުގެ ނަމޫނާއެކެވެ. ކައިވެނީގައި އޮތީ ހަމައެކަނި އޮޅުވާލުމާއި، ނަފުރަތާއި، ތަކުރާރުކޮށް ބޭވަފާތެރިވުން ކަމުގައިވާނަމަ، ހަމައެކަނި އެކުގައި ތިބުމަކީ ދަރިންނަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތަށް ނުވެދާނެއެވެ.

އެންމެ ފަހުން އުފެދޭ ސުވާލަކީ "ބޭވަފާތެރިވީ ކީއްވެ؟" މިއެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި "ބޭވަފާތެރިކަން ފަޅާއެރުމަށްފަހު ދެންވީ ކިހިނެއް؟" މިއެވެ. ޒިންމާ ނެގި ހެއްޔެވެ؟ އެ އަމަލު ހުއްޓާލި ހެއްޔެވެ؟ ތެދު ބުނި ހެއްޔެވެ؟ އިންތައް ކަނޑައެޅި ހެއްޔެވެ؟ އެހީ ހޯދި ހެއްޔެވެ؟ ދިން އަނިޔާ އިހުސާސްވި ހެއްޔެވެ؟ އެއްވެސް މީހަކު ނުބަލާ ހުރި ވަގުތުތަކުގައި އުޅުން އިސްލާހުކުރި ހެއްޔެވެ؟ މި ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބުން، ގުޅުން އަލުން ބިނާކުރެވޭނެތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ މާ ސާފުކޮށް އެނގޭނެއެވެ. ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ބިރުގަންނަ ވަގުތު ރޮވިދާނެއެވެ. އަދި ނަތީޖާއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމުން ބަދަލުވާނެ ކަމަށް ވަޢުދުވެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހަގީގީ ބަދަލު ފެންނާނީ މައްސަލަގަނޑު މައިތިރިވެ، ދުވަސްތައް ފާއިތުވެގެންދާއިރު އިޚްތިޔާރުކުރާ ގޮތްތަކުންނެވެ.

ކައިވެނީގައި މަޑުކުރުމަކީ ކުރިން ހުރި ގޮތަށް ހުރިހާ ކަމެއް އަމިއްލައަށް ރަނގަޅުވާނެ ކަމަށް ހީކުރުމެއް ނޫނެވެ. ދެމީހުން ވެސް ގަބޫލުކުރަންޖެހޭ ހަގީގަތަކީ އަސާސީ އިތުބާރު ގެއްލިއްޖެ ކަމެވެ. ބޭވަފާތެރިވި މީހާ ދަންނަންޖެހޭ ކަމަކީ، އަނެކާގެ ހިތްހަމަޖޭ ދުވަސްތަކާއި ވަރަށް ބޮޑަށް ދެރަވާ ދުވަސްތައް އަންނާނެ ކަމެވެ. އެއީ އަދަބު ދިނުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ލިބުނު ފާރު ފަސޭހަވުމަށް ހޭދަވާ ވަގުތެވެ. ޝިފާ ލިބުމަކީ ވަކި ތަރުތީބަކުން ހިނގާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އަނިޔާ ދިން މީހާ ބޭނުންވާ ތާވަލަކަށް އަނިޔާ ލިބުނު މީހާގެ ހިތް ފަސޭހައެއް ނުވާނެއެވެ.

ބޭވަފާތެރިވުމަކީ ފިރިހެނަކަށް ނުވަތަ އަންހެނަކަށް ވީތީ ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ނިންމުންތަކާއި، ހާލަތާއި، ގަބޫލުކުރުންތަކާއި، އަދި އުޅުމުގެ ނަތީޖާއެވެ. ލޯބި އެކަނި ގުޅުމެއް ސަލާމަތްކުރާކަށް ނުފުދެއެވެ. މީހަކު ތިމާދެކެ ލޯބިވާއިރު ވެސް އަނިޔާ ދީފާނެއެވެ. ލޯތްބާއެކު ވަރުގަދަ ސަޚްޞިއްޔަތެއް (Character) އޮންނަންޖެހެއެވެ. އެއީ ތެދުވެރިކަމާއި، އިހުސާސީ ގޮތުން ތަސައްރަފު ފުދުމާއި، ޒިންމާ އުފުލުމާއި، ތިމާއަށް އިތުބާރުކުރި މީހާ ހިމާޔަތްކުރުމަށް އޮންނަ ތައްޔާރުކަމެވެ. ވަސްވާސްތައް ކުރިމަތިވާހިނދު، ވަފާތެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި އިހުސާސެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ނިންމުމެކެވެ. ދެބަސްވުންތައް އުފެދޭހިނދު، ތެދުވެރިކަމަކީ ނިންމުމެކެވެ. ހިތްހަމަނުޖެހުން ކުރިމަތިވާހިނދު، މުއާމަލާތްކުރުމަކީ ނިންމުމެކެވެ. މީހަކަށް އިން ހުރަސްކުރެވިއްޖެކަން އިހުސާސްވުމުން، އެކަން ހުއްޓާލައި އެހީތެރިކަން ހޯދުމަކީ ވެސް ނިންމުމެކެވެ.

އެއީ ގޯހަކާއި އިޚްތިޔާރަކާ ދެމެދު އޮންނަ ތަފާތު އެންމެ މުހިންމުވާ ހިސާބެވެ. މީހަކު އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޒިންމާ ނަގައި، އުޅުން ބަދަލުކޮށްފިނަމަ، ހެދޭ ގޯހަކީ ބަދަލަކަށް އަންނަ އަލިމަގެއް ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެއް ބޭވަފާތެރިކަމެއް ތަކުރާރުވަމުންދާނަމަ، އެއް ދޮގުތަކެއް ތަކުރާރުވަމުންދާނަމަ، އަދި އެއް ވަޢުދުތަކެއްވެ އުވާލަމުންދާނަމަ، އެމީހަކު ދައްކާ ވާހަކައަށްވުރެ ބޮޑަށް އެމީހެއްގެ އުޅުމުގެ ގޮތްގަނޑަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ. ތަކުރާރުވާ އަމަލަކީ އިޚްތިޔާރެކެވެ. އަދި ތަކުރާރުވާ އިޚްތިޔާރުތަކަކީ އުޅުމުގެ ގޮތްގަނޑެވެ. މީހަކު ބަދަލުވުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު އޮންނަކަން އަޅުގަނޑުމެން ދުވަހަކުވެސް ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެއެވެ. ސަބަބަކީ އިސްލާމްދީން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އުނގަންނައިދެނީ ތައުބާވުމާއި ﷲގެ ރަޙްމަތްފުޅެވެ. ނަމަވެސް، ހަމައެއާއެކު، އުންމީދާއި ހެއްކާ (Evidence) އޮޅުވާލައިގެން ނުވާނެއެވެ. މީހަކު ހަގީގަތުގައި ވެސް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، އެމީހެއްގެ ދިރިއުޅުމުން އެކަން ފެންނަން ފަށާނެއެވެ.

ބޭވަފާތެރިކަން ކުރިމަތިވި މީހާއަށް، ވަރަށް އޯގާތެރިކަމާއެކު ދަންނަވާލަން ބޭނުންވަނީ: އަނެކަކު ކުރި ބޭވަފާތެރިކަމަކީ ތިމާގެ އަގު ވަޒަންކުރާ މިންގަނޑަކަށް ނުހަދާށެވެ. ހިތާމަކުރުމަކީ ތިމާގެ ހައްގެކެވެ. ރުޅިއައުމަކީ ތިމާގެ ހައްގެކެވެ. ސުވާލުކުރުމަކީ ތިމާގެ ހައްގެކެވެ. ވަގުތު ނެގުމަކީ ތިމާގެ ހައްގެކެވެ. މާފުކުރުމަކީ ތިމާގެ ހައްގެކެވެ. ދެމީހުންވެސް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ބޭނުންވާނަމަ ގުޅުން އަލުން ބިނާކުރުމުގެ ހައްގު ވެސް އޮވެއެވެ. ނަމަވެސް، ހަމައެއާއެކު، މާފުކުރުމުގެ މާނައަކީ އަނިޔާ ލިބޭ ގުޅުމެއްގައި ދެމިހުރުން ނޫންކަން ވެސް ދަންނަންޖެހެއެވެ. ތިމާގެ ވާހަކައިގެ ތެރެއިން އެހެން އެއްވެސް މީހަކަށް ނުފެންނަ ބައިތަކުގައި ހިނގި ކަންކަން ﷲ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. ތިމާ ރޭގަނޑު ދެންނެވި ދުޢާތަކާއި، އުފެދުނު ސުވާލުތަކާއި، އަދި އެހެން މީހަކަށް ވިސްނައިނުދެވޭނެ އެތައް ކަމެއް ތިމާ ތަހައްމަލުކުރިކަން އެކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ.

ބައެއް ފަހަރު ޝިފާ ލިބުމަކީ ކައިވެނި އަލުން ބިނާކުރުމެވެ. އަނެއްބައި ފަހަރު ޝިފާ ލިބުމަކީ އަމިއްލަ ނަފްސު އަލުން ބިނާކުރުމެވެ. ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި، އިޚްލާޞްތެރި ތައުބާއާއި، ކައުންސެލިންގާއި، މުއާމަލާތްކުރުމާއި، ޒިންމާދާރުވުމާއި އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި މަސައްކަތުން، ކުރިން އޮތް ގުޅުމަށްވުރެ ރަނގަޅު ގުޅުމެއް ބިނާކުރެވިދާނެއެވެ. އަނެއްބައި ފަހަރު، ބޭވަފާތެރިކަމުގެ ބުރުގެ ތެރޭގައި ދިރިނޫޅެވޭނެކަން ގަބޫލުކުރަން ޖެހެއެވެ. މި ދެ ގޮތުން ކުރެ އެއްވެސް ގޮތަކަށް ބޭރުފުށުން ބަލައިގެން ފާޑުކިޔައިގެން ނުވާނެއެވެ.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނީ، ބޭވަފާތެރިކަމުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިންސާނީ ގުޅުންތަކާ ބެހޭގޮތުން އުނދަގޫ ހަގީގަތެއް އުނގަންނައިދެއެވެ. އަމަލުތަކާ ދެކޮޅަށް ބަސްތަކުން އެއްޗެހި ބުނެވިދާނެއެވެ. މީހަކަށް "އަހަރެން ލޯބިވޭ" ބުނެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މުހިންމީ އެމީހެއްގެ އިޚްތިޔާރުތަކުން އެ ލޯބި ހިމާޔަތްކުރޭތޯއެވެ. މީހަކަށް "މާފުކުރާށޭ" ބުނެވިދާނެއެވެ، ނަމަވެސް މުހިންމީ އެމީހެއްގެ އުޅުން ބަދަލުވޭތޯއެވެ. މީހަކަށް "މިހެން ދެން ނުވާނެއޭ" ބުނެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މުހިންމީ އެ ބަސްތައް ގަބޫލުކުރެވޭ ފަދަ އުނދަގޫ މަސައްކަތްތައް ކުރަން އެމީހަކު ތައްޔާރުތޯއެވެ. އަދި އަނިޔާ ލިބުނު މީހާއަށް "އަހަރެން މާފުކޮށްފީމޭ" ބުނެވޭއިރުވެސް، ވަގުތާއި، ދުރުމިނާއި ނުވަތަ އިންތަކެއް ބޭނުންވެދާނެއެވެ.

އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަކީ ވެސް ކުށް ކުރެވޭ، ވަސްވާސްތަކުގައި ޖެހޭ އަދި މީހުންނަށް އަނިޔާދެވޭ އިންސާނުންނެވެ. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ހުއްޓި، ޒިންމާ ނަގައި، ﷲ އަށް ރުޖޫއަވެ، މާފަށް އެދި، އެހީ ހޯދައި، އަދި ކުރިއަށްވުރެ ރަނގަޅު މީހަކަށް ވުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ލިބިގެންވާ ބައެކެވެ. އެއީ ޒިންމާދާރުވުމާއި ރަޙްމަތް ބައްދަލުވާ ހިސާބެވެ. ތައުބާވުމަށް ގަބޫލުކުރުމަށްޓަކައި، ކުރެވުނު ގޯސްކަންކަމަށް އިންކާރުކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަދި އިންތަކެއް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި، އޯގާތެރިކަން ދޫކޮށްލާކަށް ވެސް ނުޖެހެއެވެ. ސަބަބަކީ، ގުޅުމެއް ސަލާމަތްކުރަނީ ވަޢުދުތަކަކުން ނޫނެވެ. އެކަން ސަލާމަތްކުރަނީ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ނަގާ ރަނގަޅު ނިންމުންތަކުންނެވެ.

އަދި ބޭވަފާތެރިކަން ކުރިމަތިވުމުން، އުފެދޭ ސުވާލަކީ ހަމައެކަނި އެ ކައިވެނި އެކަމުން ސަލާމަތްވާނެތޯ އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެއަށްވުރެ ފުން ސުވާލަކީ، އިތުބާރާއި، ތެދުވެރިކަމާއި، ކަރާމާތާއި ޒިންމާދާރުކަން އަލުން ދެމިއޮންނާނެ ފަދަ ގުޅުމެއް ބިނާކުރެވޭ ފަދަ މީހުންނަށް އެ ދެމީހުން ވާން ތައްޔާރުތޯއެވެ.