އަޅުގަނޑުމެން މި ބިމަށް އައުމުގެ ކުރިން: އާދަމުގެފާނާއި، އިބިލީހާއި އަދި އިންސާނީ ދަތުރުގެ ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ވާހަކަ

 

ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތައް އަޑުއަހާއިރު، ބައެއް ފަހަރު އެހެން އިހުސާސެއް ކުރެވޭ ވަގުތުތައް އާދެއެވެ. ކުރިން އެތައް ފަހަރަކު އަޑުއަހާފައިވާ އާޔަތެއް ނަމަވެސް، ކުއްލިއަކަށް ވަކި ލަފްޒުތަކަކާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލަން މަޖުބޫރުވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މި ދުނިޔެއަށް އައުމުގެ ކުރިން ހިނގާދިޔައީ ކޮން ކަންތައްތަކެއް ހެއްޔެވެ؟ އިންސާނުން އުފެއްދެވުމުގެ ކުރިން ހިނގީ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ އަޅުގަނޑުމެން އުފެއްދެވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އަދި އާދަމުގެފާނުގެ ވާހަކައާއި، ވަސްވާހާއި، އިޚްތިޔާރާއި، މަސްއޫލިއްޔަތާއި، ތައުބާވުމާއި އަދި ތެދުމަގާ މިހާ ބޮޑަށް ގުޅިފައިވަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟

ސޫރަތުލް ބަޤަރާގެ އާޔަތްތައް އަޑުއަހަމުން ދިޔައިރު، އާދަމުގެފާނު އުފެއްދެވުމުގެ ވާހަކައާއި، ﷲ ތަޢާލާ އާއި މަލާއިކަތުންނާ ދެމެދު ދެކެވުނު ވާހަކަތަކުގެ ތެރެއަށް އަޅުގަނޑުގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓުނެވެ. މި އާޔަތްތަކާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލުމުން، މިއީ ހަމައެކަނި އެންމެ ފުރަތަމަ އިންސާނާގެ ވާހަކައެއް ނޫންކަން އަޅުގަނޑަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މިއީ އިންސާނީ ތަޖުރިބާގެ ވަރަށް ފުން ތަޢާރަފެކެވެ.

އިންސާނުން އުފެއްދެވުމުގެ ކުރިން: އާދަމުގެފާނު އުފައްދަވާނެކަން ﷲ އިޢުލާން ކުރެއްވުން

ސޫރަތުލް ބަޤަރާގައި، ﷲ ތަޢާލާ ބިމުގައި ޚަލީފާއަކު ލައްވާނެކަން މަލާއިކަތުންނަށް އެންގެވިއެވެ.

"ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބިމުގައި ޚަލީފާއަކު ލައްވާހުށީމެވެ."
(އަލްބަޤަރާ: 30)

މިކަން ހިނގީ އާދަމުގެފާނު އުފެއްދެވުމުގެ ކުރިންނެވެ.

މަލާއިކަތުން ސުވާލު ދެންނެވިއެވެ:

"އެތާނގައި ފަސާދަ އުފައްދައި، ލޭއޮހޮރުވާނޭ ބަޔަކު އިބަރަސްކަލާނގެ އެތާނގައި ލައްވަނީތޯއެވެ؟ އަދި ތިމަންއަޅުތަކުން އިބަރަސްކަލާނގެއަށް ޙަމްދާއެކު ތަސްބީޙަ ކިޔައި، އިބަރަސްކަލާނގެއަށް ތަޤްދީސް ކުރިކުރި ތިއްބައެވެ."

ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ:

"ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެނގިގެންނުވާ ކަންތައްތައް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވަމެވެ."
(އަލްބަޤަރާ: 30)

މި ދެކެވުނު ވާހަކަތަކުގައި ވަރަށް ވަރުގަދަ މާނައެއް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އިންސާނުން ބިމަށް އައުމުގެ ކުރިންވެސް، އިންސާނުންނަށް ބިމުގައި މަޤާމަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތެއް އޮތްކަން ﷲ ވަނީ ކަނޑައަޅުއްވާފައެވެ. ބިމުގައި ފަސާދައާއި ލޭއޮހޮރުވުން ހިނގައިފާނެ ކަމުގެ ސުވާލު މަލާއިކަތުން ކުރެއްވިއެވެ. އެބޭކަލުންނަށް އެކަން އެނގުނު ގޮތުގެ ތަފްސީލެއް މި އާޔަތުގައި ސީދާކޮށް ބަޔާންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. ބައެއް އިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެބޭކަލުން އެކަން ދެނެގަތީ ބިމުގެ މަޚްލޫޤުންގެ ޠަބީޢަތުންނެވެ. ނުވަތަ އާދަމުގެފާނުގެ ކުރިން ބިމުގައި އުޅުނު މަޚްލޫޤުންގެ މަޢުލޫމާތު އެބޭކަލުންނަށް އެނގިފައި އޮތީއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ތަފްސީރުތަކެވެ.

ނަމަވެސް ﷲ ދެއްވި ޖަވާބު ފުދެއެވެ:

"ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެނގިގެންނުވާ ކަންތައްތައް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވަމެވެ."

މަލާއިކަތުންނަށް އެނގިވަޑައިގެންފައިވާ މިންވަރަށްވުރެ ބޮޑު އިލްމެއް ﷲ ގެ ހަޟްރަތުގައިވެއެވެ. އަދި އިންސާނުން އުފެއްދެވުމުގެ ފަހަތުގައި އެބޭކަލުންނަށް އޭރު ފެނިވަޑައިނުގަންނަވާ ފުން ޙިކުމަތެއް ވެއެވެ.

އާދަމުގެފާނަށް އިލްމު ދެއްވުން

ދެން ﷲ ތަޢާލާ އާދަމުގެފާނު އުފައްދަވައި، އެކަލޭގެފާނަށް އުނގަންނައިދެއްވިއެވެ.

"އަދި އާދަމުގެފާނަށް ހުރިހާ ތަކެއްޗެއްގެ ނަންތައް އުނގަންނައިދެއްވިއެވެ..."
(އަލްބަޤަރާ: 31)

އެއަށްފަހު އެ ތަކެތީގެ ނަންތައް މަލާއިކަތުންނަށް ކިޔައިދެއްވުމަށް އާދަމުގެފާނަށް އެންގެވިއެވެ. މަލާއިކަތުންނަށް އެކަން ކުރެއްވޭ ގޮތް ނުވުމުން، އެބޭކަލުން ދެންނެވިއެވެ:

"އިބަރަސްކަލާނގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ! އިބަރަސްކަލާނގެ ތިމަންއަޅުތަކުންނަށް އުނގަންނައިދެއްވި އެއްޗެއް މެނުވީ، ތިމަންއަޅުތަކުންނަށް އެނގުމެއް ނުވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އިބަރަސްކަލާނގެއީ އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ، ޙިކުމަތްތެރި ރަސްކަލާނގެއެވެ."
(އަލްބަޤަރާ: 32)

މި ވާހަކައަކީ އިންސާނަކަށް ވުމުގެ މާނައާ މެދު ވިސްނާލާއިރު ވަރަށް މުހިންމު ބަޔެކެވެ. ޤުރުއާނުގައި އާދަމުގެފާނު ތަޢާރަފްކޮށްދެއްވަނީ ހަމައެކަނި އެކަލޭގެފާނު އުފެއްދެވި ގޮތަކުން ނޫނެވެ. އެއީ އިލްމުގެ ޒަރީޢާއިންނެވެ. އިންސާނުންނަކީ ކަންކަން ދަސްކުރުމާއި، ދެނެގަތުމާއި، މުޢާމަލާތުކުރުމާއި، އާ ހޯދުންތައް ހޯދައި އިލްމު ކުރިއެރުވުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިގެންވާ ބަޔެކެވެ.

ހަމައެއާއެކު، މަލާއިކަތުން ދަސްކޮށްދެއްވީ ނުހަނު މުހިންމު ސިފައެކެވެ. އެއީ އިލްމުގެ ކުރިމަތީގައި މަޑުމޮޅިވުމެވެ. އެބޭކަލުންނަށް ނޭނގޭ ކަންކަމުގައި، އެނގިވަޑައިނުގަންނަވާކަން ފާޅުގައި އިޢުތިރާފްވެވަޑައިގަތެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް އެނގޭކަމަށް ދެއްކެވުމަށް މިއަދުގެ ދުނިޔޭގައި މީހުން މަސައްކަތްކުރާއިރު، "ތިމަންނައަކަށް ނޭނގެއެވެ" ބުނުމަކީ ނިކަމެތިކަމެއް ނޫންކަން މަލާއިކަތުންގެ ބަސްފުޅުން ހަނދާންކޮށްދެއެވެ. އެއީ ޙިކުމަތްތެރިކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ.

އިބިލީހުގެ ދެކޮޅުވެރިކަން

އެއަށްފަހު، އާދަމުގެފާނަށް ސަޖިދަ ކުރުމަށް ﷲ މަލާއިކަތުންނަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.

އިބިލީސް ފިޔަވައި ހުރިހާ ބޭކަލުން ސަޖިދަ ކުރެއްވި ކަމަށް ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ.

"އަދި އާދަމުގެފާނަށް ސަޖިދަކުރާށޭ ތިމަންރަސްކަލާނގެ މަލާއިކަތުންނަށް ވަޙީކުރެއްވިހިނދު، އިބިލީސް ފިޔަވައި އެ އެންމެ ބޭކަލުން ސަޖިދަކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ (އެކަމަށް) އިންކާރުކޮށް، ބޮޑާވެގަތެވެ..."
(އަލްބަޤަރާ: 34)

މިތަނުގައި މުހިންމު ނުކުތާއެއް އެބައޮތެވެ. އިބިލީހަކީ މަލާއިކަތެއް ނޫނެވެ. ޤުރުއާނުގައި އެކަން ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ:

"އޭނާވީ ޖިންނީންގެ ތެރެއިންނެވެ. ދެން އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަމުރުފުޅަށް އޭނާ ނުކިޔަމަންތެރިވިއެވެ."
(އަލްކަހްފު: 50)

އޭނާ ސަޖިދަކުރަން ދެކޮޅު ހެދީ ބޮޑާކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރެވުމުން އޭނާ ބުނީ، އޭނާ އުފެއްދެވީ އަލިފާނުން ކަމަށާއި އާދަމުގެފާނު އުފެއްދެވީ މަށީން ކަމަށްވާތީ، އޭނާ އާދަމުގެފާނަށްވުރެ މާ މަތިވެރި ކަމަށެވެ. ވީމާ، މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި އަމުރަކަށް ނުކިޔަމަންތެރިވުމެއް ނޫނެވެ. އޭނާގެ ޖަވާބުން ހާމަވީ މާ ފުން ކަންތައްތަކެކެވެ. އެއީ ބޮޑާކަމާއި، އަޅާކިޔުމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސު މަތިވެރިކުރުމުގެ ބަލިމަޑުކަމެވެ. އޭނާ އާދަމުގެފާނަށް ބަލާފައި، އަމިއްލަ ނަފްސު މާ މޮޅުކަމަށް ދެކުނެވެ. މިއީ އަޅާކިޔުމާއި ބޮޑާކަމުގެ ސަބަބުން މަޚްލޫޤަކަށް ވެދާނެ ގޮތުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ އިންޒާރެވެ.

އިބިލީސް ވަގުތުން ސުވަރުގެއިން ބޭރުކުރެވުނު ހެއްޔެވެ؟

މިއީ މި ވާހަކަ އަޑުއަހާއިރު ހިތަށް އެރި ސުވާލެކެވެ.

 ސޫރަތުލް ބަޤަރާގައި އިބިލީސް ސަޖިދަކުރަން ދެކޮޅު ހެދި ވާހަކަ އޮތް ނަމަވެސް، އޭގެ ފަހުން ވީ ކަންތައްތަކުގެ ތަފްސީލުތައް އެއްކޮށް ބަޔާންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް، ޤުރުއާނުގެ އެހެން އާޔަތްތަކަށް ބަލާއިރު، އިބިލީސް އެތަނުން ނުކުތުމަށް ﷲ އަމުރުކުރެއްވިކަން އެނގެއެވެ.

ސޫރަތުލް އަޢުރާފްގައި ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ:

"ދެން ކަލޭ އެތަނުން ފައިބާށެވެ! އެތާނގައި ބޮޑާވެގަތުމަކީ ކަލެއަށް އޮތްކަމެއް ނޫނެވެ."
(އަލްއަޢުރާފް: 13)

ސޫރަތުލް ޙިޖުރުގައި ވަޙީކުރެއްވިއެވެ:

"ދެން ކަލޭ އެތަނުން ނުކުންނާށެވެ! ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، ކަލެއީ ރަޙްމަތުން ބޭރުކުރެވިގެންވާ މީހެކެވެ."
(އަލްޙިޖުރު: 34)

އެއަށްފަހު، ޤިޔާމަތް ދުވަހާ ހަމައަށް މުހުލަތެއް ދެއްވުމަށް އިބިލީސް އެދުނެވެ. އަދި ﷲ އޭނާއަށް އެ މުހުލަތު ދެއްވިއެވެ. މިއީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ އިންސާނީ ތާރީޚުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އިބިލީސް އަދިވެސް ދެމިހުރީތީއެވެ. އޭނާ އިންސާނުން މަގުފުރައްދާނެ ކަމަށާއި، އެކި ދިމަދިމާލުން އިންސާނުންނާ ގާތްވާނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް މިތަނުގައި ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ނުކުތާއެއް އެބައޮތެވެ. އިބިލީހަށް ވަސްވާސްދެވިދާނެއެވެ، އޮޅުވާލެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ނުބައި މަގު އިޚްތިޔާރުކުރުމަށް އިންސާނާއަށް މަޖުބޫރުކުރުމުގެ ބާރެއް އޭނާއަކަށް ނުވެއެވެ. އާދަމުގެފާނުގެ ވާހަކައަށް ބަލާއިރު މި ތަފާތު ވަރަށް ބޮޑަށް ފާހަގަވެގެންދެއެވެ.

ގަހާއި ޝައިޠާނާގެ ވަސްވާސް

ﷲ ތަޢާލާ އާދަމުގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ސުވަރުގޭގައި ލައްވައި، އެތަނުގެ ނިޢުމަތްތައް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ ދެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ކަމެއް މަނާކުރެއްވިއެވެ:

"ނަމަވެސް، ތިޔަބައިމީހުން މިގަހާ ގާތްނުވާށެވެ..."
(އަލްބަޤަރާ: 35)

ދެން ޝައިޠާނާ ވަސްވާސްދޭން ފެށިއެވެ. ޤުރުއާނުގައި ވަނީ:

"ދެން ޝައިޠާނާ އެދެބޭފުޅުންނަށް ވަސްވާސްދިނެވެ..."
(އަލްއަޢުރާފް: 20)

އަދި ސޫރަތު ޠާހާގައިވާ ގޮތުން ޝައިޠާނާ އާދަމުގެފާނަށް ދެންނެވިއެވެ:

"އޭ އާދަމުގެފާނެވެ! ދާއިމަށް ދެމިހުންނަނިވި ގަހާއި، ނެތިނުދަނިވި ވެރިކަމެއްގެ މަގު ކަލޭގެފާނަށް ތިމަން ދައްކައިދެންތޯއެވެ؟"
(ޠާހާ: 120)

މިއީ ނަފްސާނީ ގޮތުން ވަރަށް ޝައުޤުވެރި ކަމެކެވެ. ޝައިޠާނާ ވަސްވާސްދިނީ ހަމައެކަނި "ﷲ އަށް ނުކިޔަމަންތެރިވޭ" ބުނެއެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ އެކަން ގުޅުވީ އިންސާނާގެ ހިތުގައި އުފެދޭ އެދުމަކާއެވެ. އެއީ ދާއިމަށް ދެމިހުރުމުގެ އެދުމެވެ. ފަނާނުވާނެ ބާރަކާއި ވެރިކަމެއްގެ އެދުމެވެ.

ވަސްވާސް ގިނަފަހަރަށް މަސައްކަތްކުރަނީ މިފަދަ ގޮތަކަށެވެ. އެއީ ސީދާ ހަލާކެއްގެ ގޮތުގައި ފެންނާކަށް ނޯވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ފެންނަނީ އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވާ ކަމެއްގެ ސިފައިގައެވެ. ވަސްވާހުގެ ސަބަބުން ކަންކަން ފެންނަ ގޮތް ބަދަލުވެއެވެ. މަނާކުރެވިފައިވާ ކަންތައް ރީތިކޮށް ފެންނަން ފަށައެވެ. އޭގެ ނަތީޖާ ދުރަށް ހިނގައްޖެ ކަމަށް ހީވެއެވެ. އެދުންވެރިކަން އިސްވެއެވެ. އަދި އިންސާނާގެ އިޚްތިޔާރު މި ވާހަކައިގެ ތެރެއަށް ވަންނަނީ މި ހިސާބުންނެވެ.

އާދަމުގެފާނަށް މަޖުބޫރު ކުރެވިފައެއް ނުވޭ

އާދަމުގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން އެ ގަހުން ފަރިއްކުޅުއްވިއެވެ. ނަމަވެސް ޤުރުއާނުގައި އާދަމުގެފާނު ސިފަކޮށްފައިވަނީ ދާއިމަށް ނުކިޔަމަންތެރިވެގެން ހުންނެވި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. މިއީ އާދަމުގެފާނާއި އިބިލީހުގެ ވާހަކައިގައި ހުރި އެންމެ ރީތި ތަފާތެވެ.

އާދަމުގެފާނަށް ކުށެއް ކުރެވުނެވެ. އިބިލީސް ބޮޑާވެގަތެވެ.
އާދަމުގެފާނު އެނބުރި ރުޖޫޢަވެވަޑައިގަތެވެ. އިބިލީސް ގޮތްދޫނުކޮށް ހުއްޓެވެ.
އާދަމުގެފާނު ކުށަށް އިޢުތިރާފްވެވަޑައިގަތެވެ. އިބިލީސް އެހެން މީހުން ކުށްވެރިކޮށް، އަމިއްލަ ނަފްސު ދިފާޢުކުރިއެވެ.

އާދަމުގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ދުޢާކުރެއްވިއެވެ:

"އަޅަމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ! އަޅަމެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކަށް އަޅަމެން އަނިޔާވެރިވެއްޖައީމެވެ. އިބަރަސްކަލާނގެ އަޅަމެންނަށް ފާފަ ފުއްސަވައި، ރަޙްމަތް ނުލައްވައިފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން، ގެއްލުންދެނިވި މީހުންގެ ތެރެއިން އަޅަމެން ވެދާހުއްޓެވެ."
(އަލްއަޢުރާފް: 23)

ﷲ ތަޢާލާ އާދަމުގެފާނުގެ ތައުބާ ޤަބޫލުކުރެއްވިއެވެ.

"ދެން އާދަމުގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ހަޟްރަތުން ކަލިމަފުޅުތަކެއް ލިބިގަނެ، ތައުބާވެވަޑައިގަތެވެ. ފަހެ، އެކަލާނގެ އެކަލޭގެފާނުގެ ތައުބާ ޤަބޫލުކުރެއްވިއެވެ."
(އަލްބަޤަރާ: 37)

މިއީ މި ވާހަކައިގެ މާނަ މުޅިން ބަދަލުކޮށްލާ ކަމެކެވެ. އާދަމުގެފާނުގެ ވާހަކައަކީ ހަމައެކަނި ކުށެއް ކުރެވުމުގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެނބުރި އައުމުގެ ވާހަކައެވެ.

ކުށަކާއި ބޮޑާކަމުގެ ތަފާތު

މި ވާހަކައިން ލިބޭ އެންމެ ފުން ފިލާވަޅަކީ، ކުށެއް ކުރެވުމަކީ އެއީ މީހާގެ މުޅި އައިޑެންޓިޓީ ކަމުގައި ނުވުމެވެ. އާދަމުގެފާނަށް ކުށެއް ކުރެވުނު ނަމަވެސް، އެކަލޭގެފާނު އެކަން ދާއިމީ ކަމަކަށް ނުހައްދަވައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް އެނބުރި ވަޑައިގަތެވެ.

ނަމަވެސް އިބިލީހުގެ ޢަމަލު ހުރީ މުޅިން ތަފާތުކޮށެވެ. އޭނާ ނުކިޔަމަންތެރިވުމުން، އެކަމާ މެދު ހިތްތިރިއެއް ނުކުރިއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލަ ނަފްސު ދިފާޢުކޮށް، މޮޅުކަން ދެއްކުމުގައި ދެމިހުއްޓެވެ.

މިއީ ތައުބާއަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކުށްވެރިކަމުގެ އިހުސާސާއި، ތައުބާވުމަށް ހުރަސްއަޅާ ބޮޑާކަމާ ދެމެދުގައިވާ ތަފާތެވެ. އިންސާނާއަށް ކުށެއް ކުރެވިދާނެއެވެ، ނަމަވެސް އަލުން ތެދުވެވިދާނެއެވެ. ނުބައި ނިންމުމެއް ނިންމިދާނެއެވެ، ނަމަވެސް އެނބުރި ރުޖޫޢަވެވިދާނެއެވެ. "އަހަންނަށް ގޯސްކޮށް ކަންތައް ކުރެވިއްޖެ" އޭ ބުނުމުގެ ހިތްވަރު އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހެއެވެ. ނުރައްކަލަކީ ހަމައެކަނި ކުށެއް ކުރެވުމެއް ނޫނެވެ. ނުރައްކަލަކީ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ބޮޑާކަމުގެ ތެރޭގައި ތަށިވެ، ކުށަށް އިޢުތިރާފްވާން ދެކޮޅު ހެދުމެވެ.

"ތިޔަ އެންމެން ފައިބާށެވެ"

ދެން އައީ އިންސާނީ ތާރީޚު ބަދަލުކޮށްލި ވަގުތެވެ. ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ:

"ތިޔަ އެންމެން އެތަނުން ފައިބާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ އެއްބަޔަކީ އަނެއް ބަޔަކަށް ދުޝްމަނުން ކަމުގައިވާ ޙާލުގައެވެ. އަދި ބިމުގައި ވަކި މުއްދަތަކަށް ތިޔަބައިމީހުންނަށް އުޅޭނެ ތަނަކާއި، ބޭނުންކުރާނެ ތަކެތިވެއެވެ."
(އަލްބަޤަރާ: 36)

ދުނިޔޭގެ އިންސާނީ ތަޖުރިބާ މި ފެށުނީއެވެ. ދުނިޔޭގެ ދިރިއުޅުމަކީ ވަސްވާހާއި، އިމްތިޙާނާއި، އެދުންވެރިކަމާއި، އުނދަގޫ ނިންމުންތަކުގެ ދަތުރެކެވެ. އިންސާނުންގެ މެދުގައި ގުޅުންތަކާއި، އަޚްލާޤު އިމްތިޙާނު ކުރެވޭނެ އެކި ޙާލަތްތައް ކުރިމަތިވާނެއެވެ. ނަމަވެސް މި ވާހަކަ ނިމެނީކީ ހަމައެކަނި ބިމަށް ފޭބުމަކުން ނޫނެވެ.

ދުނިޔެއަކީ ކުއްލިއަކަށް ރޭވުނު ތަނެއް ނޫން

މިއީ އަޅުގަނޑު އެންމެ ބޮޑަށް ވިސްނާލަންޖެހުނު ކަމެވެ. އާދަމުގެފާނު އުފެއްދެވުމުގެ ކުރިންވެސް ﷲ ވަނީ ވަޙީކުރައްވާފައެވެ:

"ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބިމުގައި ޚަލީފާއަކު ލައްވާހުށީމެވެ."
(އަލްބަޤަރާ: 30)

ވީމާ، އާދަމުގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ބިމަށް ފޮނުއްވުމަކީ، އެކަލޭގެފާނަށް ކުރެވުނު ކުށުގެ ސަބަބުން ކުއްލިއަކަށް މެދުވެރިވި ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުގައި ދެކިގެން ނުވާނެއެވެ. އިންސާނުން ބިމުގައި ލައްވާނެކަން ﷲ ވަނީ ކުރިންވެސް އިޢުލާން ކުރައްވާފައެވެ.

އެ ބަގީޗާއާއި، ގަހާ ބެހޭ އަމުރުފުޅާއި، ވަސްވާހާއި، އާދަމުގެފާނަށް ކުރެވުނު ކުށާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ތައުބާ އަދި ބިމަށް ފޭބުން—މިއީ މުޅިންވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ވިސްނުމަށްވުރެ ކުރިން ﷲގެ އިލްމުފުޅާއި ޙިކުމަތްފުޅުގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ ކަންކަމެވެ. ﷲ ވަނީ ކުރިންވެސް ވަޙީކުރައްވާފައެވެ: "ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެނގިގެންނުވާ ކަންތައްތައް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވަމެވެ."

މިކަމުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ވިސްނުން ކިހާ ކުޑަކަން ހާމަވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގިނަފަހަރު ފެންނަނީ ވަކި ހާދިސާއެކެވެ. އަދި ވަގުތުން އޭގެ މާނަ ދެނެގަނެވުނު ކަމަށް ހީކުރެވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުށެއް ކުރެވޭތަން ފެނުނަސް، އޭގެ ފަހުން އަންނަ ތައުބާއެއް ނުފެނިދާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އުނދަގޫތައް ފެނުނަސް، އޭގެ ސަބަބުން ދަސްވާނެ ފިލާވަޅެއް ނުވަތަ އެކަމުން ވާސިލުވާނެ މަންޒިލެއް ނޭނގިދާނެއެވެ. ﷲގެ އިލްމުފުޅު މުޅި ދަތުރު ވަށައިލާއިރު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ވިސްނުމަށް އެކަން އެގޮތަށް ނުގެނެވޭނެއެވެ.

ދެން ﷲ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ތެދުމަގު ދެއްވުން

ބިމަށް ފޭބުމުގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރެއްވުމަށްފަހު، ﷲ ނުހަނު މުހިންމު ވަޢުދުފުޅެއް ކުރެއްވިއެވެ:

"ދެން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހަޟްރަތުން ތެދުމަގެއް ތިޔަބައިމީހުންނަށް އަތުވެއްޖެނަމަ، ފަހެ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތެދުމަގަށް ތަބާވި މީހުންގެ މައްޗަކަށް ބިރުވެރިކަމެއް ނެތެވެ. އަދި އެބައިމީހުންނީ ހިތާމަކުރާނޭ ބަޔަކު ކަމުގައިވެސް ނުވެއެވެ."
(އަލްބަޤަރާ: 38)

އިންސާނުން ބިމަށް ފޮނުއްވީ އެއްވެސް މަގުދެއްކުމެއް ނެތިއެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަނީ ވަޙީއާއި، ބުއްދިއާއި، ދަސްކުރުމުގެ ޤާބިލުކަމާއި އަދި އިޚްތިޔާރު ކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ދެއްވާފައެވެ. އަދި ޝައިޠާނާގެ މަގުފުރެއްދުންތަކާ މެދު އިންޒާރުވެސް ދެއްވާފައެވެ. ވީމާ، އިންސާނީ ދަތުރުގައި ވަސްވާހާއި ތެދުމަގު، މި ދެކަންތައްވެސް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. ޝައިޠާނާ ވަސްވާސްދޭއިރު، ﷲ ތެދުމަގު ދައްކަވައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރިމަތިވާ ނިންމުންތަކުގައި، އަޅުގަނޑުމެން ޢަމަލުކުރާ ގޮތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހެއެވެ.

އިންސާނީ ވާހަކައަކީ ފުރިހަމަވުމުގެ ވާހަކައެއް ނޫން

މި ނަޒަރަކުން އާދަމުގެފާނުގެ ވާހަކައަށް ބަލާއިރު، އަޅުގަނޑަށް ފެންނަނީ އިންސާނީވަންތަކަމުގެ ވަރަށް ފުން ތަޞްވީރެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ދުވަހަކުވެސް ކުށެއް ނުކުރާނެ މަޚްލޫޤުންތަކެއްގެ ގޮތުގައި ތަޢާރަފެއް ނުކުރެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އިލްމު އުނގެނުމާއި، އިޚްތިޔާރު ކުރުމާއި، މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ ބަޔެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަސްވާސް ކުރިމަތިވާނެއެވެ، ނިންމުންތައް ނިންމޭނެއެވެ، އޭގެ ނަތީޖާއާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭނެއެވެ، އަދި ބައެއް ފަހަރު ކުރެވުނު ކަންތަކާ މެދު ހިތާމަވެސް ކުރެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް މި ވާހަކައިން އެނގެނީ ކުށަކީ ދަތުރުގެ ނިމުން ނޫންކަމެވެ.

އާދަމުގެފާނުގެ ވާހަކައިން އެނގެނީ ކުށެއް ކުރެވުމަށްފަހު އެނބުރި އަންނާނެ ގޮތެވެ. ލަދުވެތިކަމަކީ ﷲ އާ ދުރުވާންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫންކަމާއި، އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވޭ ކުށްތަކަކީ އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދާއިމީ ސިފަކަމުގައި ހަދައިގެން ނުވާނެކަން އެ ވާހަކައިން ހަނދާންކޮށްދެއެވެ. އެންމެ މުހިންމީ ކުށް އިޙްސާސްކޮށް، ފާފަ ފުއްސެވުމަށް އެދި، އެކަމުގެ ސަބަބުން އަމިއްލަ ނަފްސު އިޞްލާޙުކޮށް ކުރިއަށް ދިއުމެވެ.

އެހެންވެ، އާދަމުގެފާނުގެ ވާހަކައަކީ ހަމައެކަނި އެންމެ ފުރަތަމަ އިންސާނާގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިންސާނީ ޙާލަތުގެ ލޯގަނޑެކެވެ. އެއްޗަކަށް ބޭނުންވުމުން ކުރެވޭ އިޙްސާސާއި، ޚިޔާލެއްގެ ސަބަބުން ނުފޫޒު ފޯރުވުމާއި، ނިންމުމެއް ދިފާޢުކުރުމާއި، އަދި ފަހުން އެއީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫންކަން އެނގުމުން ކުރެވޭ އިޙްސާސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގެއެވެ. އަދި އެނބުރި ރުޖޫޢަވާންވީ ވަގުތުވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގެއެވެ.

އިލްމު، ބޮޑާކަން، އިޚްތިޔާރު އަދި ތައުބާ

މި އާޔަތްތައް އެކުގައި ކިޔައިލުމުން، ފުރިހަމަ ތަރުތީބެއް ފެނެއެވެ. އާދަމުގެފާނު ތަޢާރަފްވީ އިލްމުގެ ތެރެއިންނެވެ. އިބިލީހުގެ ފަރާތުން ފެނުނީ ބޮޑާކަމާއި އަމިއްލަ ނަފްސު މަތިވެރިކުރުމުގެ ނުރައްކަލެވެ. އާދަމުގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުންނަށް އިޚްތިޔާރު ދެއްވުނެވެ. ޝައިޠާނާ ވަސްވާސް ދިނެވެ. އަދި އިންސާނުންނަށް ކުށެއް ކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް ވާހަކަ އެ ހިސާބުން ނުހުއްޓެއެވެ. އެބޭފުޅުންނަށް ކުރެވުނު ކަންތައް އިޙްސާސްވެ، ﷲ އަށް ތައުބާވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި ﷲ އެ ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވައި، ތެދުމަގާއެކު އިންސާނުން ބިމަށް ފޮނުއްވިއެވެ.

މި ވާހަކައަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމާ ނުހަނު ގުޅޭ ވާހަކައެކެވެ. އިލްމުވެރިވުމަކީ ވަސްވާހުން ސަލާމަތްވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ބުއްދިވެރިވުމަކީ ކުށެއް ނުކުރެވޭނެ ސަބަބެއްވެސް ނޫނެވެ. ރަނގަޅު ގޮތް އެނގި ހުރެވެސް، އެދުންވެރިކަމާ ހަނގުރާމަކުރަން ޖެހިދާނެއެވެ. ފަހުން ހިތާމަކުރަންޖެހޭ ފަދަ ނިންމުންތައް ނިންމިދާނެއެވެ. އެންމެ މުހިންމީ ބޮޑާކަމުގެ ސަބަބުން އެ ނުބައި ނިންމުން ދިފާޢުކުރަން ހުރުމުގެ ބަދަލުގައި، މަޑުމޮޅިކަމާއެކު ކުށަށް އިޢުތިރާފްވެ ﷲ އަށް ރުޖޫޢަވުމެވެ.

މި ވާހަކައިން ހަނދާންކޮށްދެނީ ހަމައެކަނި އިލްމު ފުދޭވަރު ނުވާކަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަޑުމޮޅިކަމާއި، ހޭލުންތެރިކަމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވުމާއި އަދި ތެދުމަގު ބޭނުންވެއެވެ. އަދި ކުށެއް ކުރެވޭ ހިނދު، އެނބުރި އައުމުގެ ހިތްވަރު ބޭނުންވެއެވެ.

މި އާޔަތްތަކުން އަޅުގަނޑަށް ލިބުނު ފިލާވަޅު

ސޫރަތުލް ބަޤަރާ އަޑުއެހުމުން، އިންސާނިއްޔަތާ މެދު މުޅިން ތަފާތު ގޮތަކަށް ވިސްނުނެވެ. އާދަމުގެފާނު އުފެއްދެވުމުގެ ކުރިންވެސް، ބިމުގައި އިންސާނުންގެ ދައުރެއް އޮތްކަން ﷲ ވަނީ އިޢުލާން ކުރައްވާފައެވެ. މަލާއިކަތުންނާ ދެކެވުނު ވާހަކައިން އެނގެނީ، އިންސާނުން އުފެއްދެވުމުގައި އެބޭކަލުންނަށް އޭރު ފެނިވަޑައިނުގަންނަވާ ޙިކުމަތެއް ވާކަމެވެ. އާދަމުގެފާނަށް އިލްމު ދެއްވުނެވެ. އިބިލީސް ބޮޑާކަން އިޚްތިޔާރު ކުރިއެވެ. އާދަމުގެފާނަށް ވަސްވާސް ކުރިމަތިވެ ކުށެއް ކުރެވުނެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ﷲ އަށް ރުޖޫޢަވެވަޑައިގަތެވެ. ﷲ އެ ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވައި، ތެދުމަގާއެކު އިންސާނީ ދަތުރު ބިމުގައި ފެއްޓެވިއެވެ.

އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށް އެންމެ ބޮޑަށް އަސަރުކުރީ، އެންމެ ފުރަތަމަ އިންސާނީ ވާހަކައިގައި ކުށާއި އޯގާވެރިކަން—މި ދެކަންތައްވެސް އެކުލެވިފައިވާތީއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ތަޢާރަފްކޮށްދެއްވީ ދުވަހަކުވެސް ކުށެއް ނުކުރާނެ ފުރިހަމަ ބަޔެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ކަންކަން ދަސްކުރުމާއި، އިޚްތިޔާރު ކުރުމާއި، ކުށްތައް ދެނެގަނެ އެނބުރި ރުޖޫޢަވުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިގެންވާ ބަޔެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެކަމުގައި ވަރަށް ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެއް އެކުލެވިގެންވެއެވެ.

ފަހަރުގައި، ރަނގަޅު އިންސާނަކަށް ވުމަކީ ދުވަހަކުވެސް ކުށެއް ނުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކުށެއް ކުރެވުނުކަން އިޙްސާސްވުމުން ޢަމަލުކުރާ ގޮތެވެ. ބޮޑާކަމުގެ ސަބަބުން އަމިއްލަ ނަފްސު ދިފާޢުކުރަނީ ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ އެހެން މީހަކު ކުށްވެރިކުރަނީ ހެއްޔެވެ؟ ލަދުވެތިކަމުގެ ތެރޭގައި ތަށިވެފައި ހުންނަނީ ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ މަޑުމޮޅިކަމާއެކު ކުށަށް އިޢުތިރާފްވެ ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް އެނބުރި ރުޖޫޢަވަނީ ހެއްޔެވެ؟

އިބިލީހުގެ ވާހަކައިން ހަނދާންކޮށްދެނީ ބޮޑާކަމުގެ ސަބަބުން ވާނެ ގޮތެވެ. އާދަމުގެފާނުގެ ވާހަކައިން ހަނދާންކޮށްދެނީ ކުށަކަށްފަހު ތައުބާވެވިދާނެ ކަމެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ދެއްވި ތެދުމަގުން އެނގެނީ ބިމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ ދަތުރަކީ މަގުދެއްކުމެއް ނެތް ދަތުރެއް ނޫންކަމެވެ.

އަޅުގަނޑުމެން މިތިބީ މި ބިމުގައެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އިމްތިޙާނު ކުރެވޭނެއެވެ. ވަސްވާސްތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭނެއެވެ. ނިންމުންތައް ނިންމަންޖެހޭނެއެވެ. އަދި އެ ނިންމުންތަކުގެ ނަތީޖާއާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަނީ ތެދުމަގު ދެއްވާފައެވެ. އަދި މަގުއޮޅޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެނބުރި އައުމުގެ ފުރުޞަތު ދެއްވާފައެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ އިންސާނީ ވާހަކަ ފެށޭ ހިސާބުގައި ފޮރުވިފައިވާ އެންމެ ރީތި އެއް ފިލާވަޅަކީ މިއީ ކަމަށް ވެދާނެއެވެ: އަޅުގަނޑުމެން އުފެއްދެވީ ފުރިހަމަ (ކުށެއް ނުކުރާ) ބަޔަކަށް ވާކަށް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އުފެއްދެވީ ކަންކަން ދަސްކުރުމަށާއި، އިޚްތިޔާރު ކުރުމަށާއި، ކުރެވޭ ކުށްތައް ދެނެގަތުމަށާއި، ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް އެނބުރި ރުޖޫޢަވުމަށާއި އަދި އެކަލާނގެ ތެދުމަގު ހޯދުމަށެވެ.