ސިހުރާއި ޣައިބުގެ ކަންތައްތައް: ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ ކޮންފަދައަކުން؟

 

މިއަދު ހެނދުނު އަޅުގަނޑު އިންއިރު، މީހުންނަށް ދިމާވާ ބައެއް ދަތިތަކަކީ އާދަޔާޚިލާފު ކަންތައްތަކެއްގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ކަންތައްތަކެއް ކަމަށް ވަރަށް އަވަހަށް ނިންމާލެވޭ ގޮތާ މެދު އަޅުގަނޑަށް ވިސްނާލެވުނެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ވަށައިގެން ތިބޭ މީހުންވެސް މިފަދަ ގަބޫލުކުރުންތަކަށް ބާރުދޭލެއް ފަސޭހަކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. އަދި ހަމައެކަނި އެހެން އިންސާނަކަށް ދެރައެއް ދިނުމުގެ ބޭނުމުގައި، ﷲ އާ އެހެން ފަރާތްތަކާ ބައިވެރިކޮށް (ޝިރުކުކޮށް)، ތިމާގެ ދީނާއި އާޚިރަތް ނުރައްކަލުގެ ތެރެއަށް ހުށަހަޅަން މީހަކު ތައްޔާރުވާންވީ ކީއްވެގެންބާވައޭ އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށް އަރައެވެ. އެހެން މީހަކު ތަހައްމަލުކުރާ ވޭން ދެކެން ބޭނުންވާތީވެ، ﷲ ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަމެއްގެ ތެރެއަށް، އެނގިހުރެ މީހަކު ވަންނަންވީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟ މިއީ ރާއްޖޭގައި ވަރަށް އާންމުކޮށް އިވޭ ވާހަކަތަކެކެވެ. އަދި މިއީ މިތަނުގައި ދިރިއުޅޭ އެއްވެސް މީހަކަށް ސިއްރެއް ވެސް ނޫނެވެ. ސިހުރާއި، ޖިންނީގެ އުނދަގުލާއި، އެސްފީނާއާއި، ވަކި މަގުސަދުތަކެއްގައި ހަދާފައި ހުންނަ ސިހުރުގެ އެއްޗިއްސާއި، ވަޅުލާފައި ނުވަތަ ފޮރުވާފައި ހުންނަ ތަކެއްޗާއި، ފެންނަ އާދަޔާޚިލާފު ތަކެއްޗާއި، ކުއްލިއަކަށް ރޫޅިގެންދާ ގުޅުންތަކާއި، އަދި އާދަޔާޚިލާފު ކަންތައްތަކާ ގުޅުވާ ބަލިމަޑުކަމުގެ ވާހަކަތައް މީހުން ދައްކައެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިފަދަ ވާހަކަތައް ދައްކަނީ އެއީ ކަށަވަރު ޙަޤީޤަތްތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިފަދަ ކަންކަން ކުރާ މީހުންނާއި، އެފަދަ ކަންކަން ކުރުވަން ހޯދާ މީހުންނާ މެދު ހަރުކަށި ޤާނޫނުތަކާއި ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުވާނީ ކޮން އިރަކުންބާވައޭ އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށް އަރައެވެ. މިފަދަ ކަންކަމުގައި ދެފަރާތެއް ވެއެވެ. އެއީ ގެއްލުން ދޭން ބޭނުންވާ މީހާއާއި އެ ގެއްލުން ދިނުމަށް އެދިދާ މީހާއެވެ. ޤާނޫނީ ނަތީޖާތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، މިކަމުގައި ފުން ރޫޙާނީ ސުވާލެއް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އެއީ ހަސަދަވެރިކަމާއި، ނަފްރަތާއި ނުވަތަ ބަދަލުހިފުމުގެ ރޫޙު އިންތިހާއަށް ގޮސް، ﷲ ޙަރާމްކުރައްވާފައިވާ އިންތަކުން ބޭރުވުމުން، އެކަލާނގެއާ އަޅުގަނޑުމެންނާ އޮންނަ ގުޅުމަށް ވާނީ ކިހިނެއްތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ.

މިއަދުގެ މީހުން "ސިހުރު" ކަމަށް ބުނާ ކަންތައްތަކާ މެދު މަޝްވަރާކުރުމުގެ ކުރިން، ސިހުރާ ގުޅޭގޮތުން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ގޮތް ދެނެގަންނަން ޖެހެއެވެ. މި މައުޟޫޢާ ގުޅޭގޮތުން ގިނަ މަޢުލޫމާތުތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، ސިހުރާ ގުޅޭގޮތުން މީހުން އާންމުކޮށް ދައްކާ ހުރިހާ ވާހަކައަކީ ސީދާ ޤުރުއާނުން ފެންނަން ހުރި ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ. ޤުރުއާނުގައި "ސިހުރު" މި ލަފްޒު ބޭނުންކުރައްވާފައިވަނީ އާދަޔާޚިލާފު ކަންތައްތަކަށް ނިސްބަތްކުރައްވައެވެ. އަދި ސުލައިމާން ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ވާހަކައިގައާއި، މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމާއި ފިރުޢައުނުގެ ސިހުރުވެރިންގެ ވާހަކައިގައާއި، އަދި ސޫރަތުލް ފަލަޤްގައި މިކަމުގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ. ޣައިބުގެ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވާހަކަދައްކާއިރު، ވަޙީގެ ބަސްފުޅުތަކާއި، ސަގާފީ ގަބޫލުކުރުންތަކާއި، އަމިއްލަ ނިންމުންތަކާއި، ޒަމާނުއްސުރެ އުފެދިފައިވާ ވާހަކަތައް ވަކިކޮށް ދެނެގަތުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒިންމާއެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރަމެވެ.

މިކަމާ ގުޅޭ އެންމެ ސާފު އެއް ދަލީލަކީ ސޫރަތުލް ބަޤަރާގެ 102 ވަނަ އާޔަތެވެ. ﷲ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވައިދެއްވަނީ ޝައިޠާނުން މީސްތަކުންނަށް ސިހުރު އުނގަންނައިދިން ވާހަކައެވެ. އަދި ސުލައިމާން ޢަލައިހިއްސަލާމް ކާފިރުވެވަޑައިނުގަންނަވާ ކަމަށާއި، ކާފިރުވީ މީސްތަކުންނަށް ސިހުރު އުނގަންނައިދިން ޝައިޠާނުން ކަން ސާފުކޮށްދެއްވައެވެ. މިއީ މުހިންމު ސާފުކޮށްދިނުމެކެވެ. އެހެނީ ބައެއް މީހުން ސިހުރަކީ ސުލައިމާން ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ރަސްކަމާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް ދެކެމުންދިޔައިރު، އެކަލޭގެފާނަކީ ސިހުރުވެރިއެއް ކަމަށް ދެކެވޭ ވާހަކަ ޤުރުއާނުގައި ސާފުކޮށް ރައްދުކުރައްވާފައިވެއެވެ. ދެން އެ އާޔަތުގައި ބާބިލްގައި ތިބި ހާރޫތާއި މާރޫތުގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެ ދެ ބޭކަލުން މީސްތަކުންނަށް އިންޒާރުދެއްވަމުން ގެންދެވީ، އެއީ އިމްތިޙާނެއް ކަމަށާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ކާފިރުނުވުމަށެވެ. އެހެނަސް މީސްތަކުން އެ ދެ ބޭކަލުންގެ ކިބައިން، ދެމަފިރިން ދުރުކުރުވުމަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ކަންތައްތައް އުނގެނުނެވެ. އަދި މިފަދަ ކަންކަން ހޯދާ މީހުންނަށް އާޚިރަތުގައި އެއްވެސް ނަސީބެއް ނެތްކަން ބަޔާންކުރައްވައި ބޮޑުވެގެންވާ އިންޒާރެއް ދެއްވާފައިވެއެވެ.

މި އާޔަތްތަކުން އެނގިގެންދަނީ ސިހުރަކީ ހަމައެކަނި އާދަޔާޚިލާފު ކަމެއް ނޫން ކަމާއި، އެއީ ރޫޙާނީ ގޮތުން ނިންމާ ވަރަށް ސީރިއަސް ނިންމުމެއް ކަމެވެ. ގުޅުންތައް ހަލާކުކުރުމަށްޓަކައި އެފަދަ ޢިލްމު ހޯދާ މީހުންގެ ވާހަކަ ޤުރުއާނުގައި ސިފަކުރައްވާފައިވެއެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ދެމަފިރިން ދުރުކުރުވުމުގެ މިސާލުން އެނގެނީ، ސިހުރުގެ ގެއްލުމަކީ ހަމައެކަނި ޚިޔާލީ ކަމެއް ނޫން ކަމާއި، އެއީ އިންސާނީ ގުޅުންތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން، މީހުންގެ މެދުގައި ދެބަސްވުން އުފެއްދުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އެއްޗެއް ކަމެވެ.

ހަމަ މި އާޔަތުގައި މުހިންމު އަސާސެއް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވެއެވެ. އެއީ ސިހުރު އުނގެނޭ މީހުންނަށް، ﷲ ގެ އިޒުނަފުޅާ ނުލައި އެއްވެސް މީހަކަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުމެއް ނުދެވޭނެ ކަމެވެ. މިއީ މުޅި ކާއިނާތުގެ ފުރިހަމަ ބާރު ﷲ އަށް ލިބިގެންވާކަން އަންގައިދޭ ކަމެކެވެ. ސިހުރު ގަބޫލުކުރުމަކީ، އެހެން އިންސާނަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ މައްޗަށް މިނިވަން ބާރެއް ލިބިގެންވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރުން ކަމުގައި ވެގެން ނުވާނެއެވެ. އެކަލާނގެ އުފެއްދެވި މަޚްލޫޤުންގެ މައްޗަށް އެންމެ މަތިވެރި ބާރު ލިބިވޮޑިގެންވަނީ ހަމައެކަނި ﷲ އަށެވެ.

މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމާއި ފިރުޢައުނުގެ ސިހުރުވެރިންގެ ވާހަކައިން އެހެން ނަޒަރިއްޔާތެއް ފެނިގެންދެއެވެ. ފިރުޢައުނު އޭނާގެ ސިހުރުވެރިން އެއްކުރިއެވެ. ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ އެމީހުން މީސްތަކުންގެ ލޯތަކަށް ސިހުރު ހަދައި، އެމީހުން ބިރުގަންނުވާލި ކަމަށެވެ. ސޫރަތުލް ޠާހާގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުން، އެމީހުން އުކި ވާތަކާއި ދަނޑިތައް ހަރަކާތްތެރިވާ ހަރުފަ ތަކެއްގެ ސިފަ މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމަށް ފެނިވަޑައިގަތެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ހިތްޕުޅަށް ބިރުވެރިކަން ވަނެވެ. ނަމަވެސް ބިރުފުޅު ނުގަތުމަށާއި، ކަނާތްޕުޅުގައި އޮތް އަސާ އުއްލެވުމަށް ﷲ އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އެ އަސާ އުއްލެވުމުން، ސިހުރުވެރިން ދެއްކި ހުރިހާ ދޮގުތަކެއް އެ އަސާ ދިރުވާލިއެވެ. އަދި ސިހުރުވެރިއަކު ކޮންމެ ތަނަކުން އައި ކަމުގައިވިޔަސް އޭނާ ކާމިޔާބު ނުވާނެކަން ﷲ އިޢުލާންކުރެއްވިއެވެ.

މި ވާހަކައިން އެނގެނީ އިންސާނުންނަށް ފެންނަ ގޮތާއި، އަސްލު ބާރު ހުރި ގޮތުގެ ތަފާތެވެ. ފިރުޢައުނުގެ ސިހުރުވެރިން މީހުންނަށް ފެންނަ ފެނުމަށް ބަދަލު ގެނައި ނަމަވެސް، އެމީހުންނަކަށް ﷲ ގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމުން ބޭރުވެއެއް ނުވެވުނެވެ. ޤުރުއާނުގައި ތަކުރާރުކޮށް ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ ސިހުރުވެރިންގެ ދަޢުވާތަކާއި ﷲގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމާ ދެމެދުގައިވާ ތަފާތެވެ.

ސޫރަތުލް ފަލަޤުން ވެސް މުހިންމު ދަލީލެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ގޮށަށް ފުމޭ މީހުންގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދުމަށް ﷲ މުއުމިނުންނަށް އުނގަންނައިދެއްވާފައިވެއެވެ. މިއީ ސިހުރުގެ ޢަމަލުތަކަށް އިޝާރާތްކުރާ ބަސްފުޅެއް ކަމަށް ޤުރުއާނުގެ ތަފްސީރުތަކުގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. ޤުރުއާނުގައި އުނގަންނައިދެއްވާފައިވާ ޙައްލަކީ އެހެން ސިހުރެއްގެ އެހީ ހޯދުމެއް ނޫނެވެ؛ އޭގެ ބަދަލުގައި ﷲގެ ހަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދުމެވެ. މިއީ ދީނީ މުހިންމު އަސާސެކެވެ. މީހަކު ހެޔޮ މަޤްޞަދެއްގައި ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ބުނި ކަމުގައި ވިޔަސް، ޙަރާމްކުރައްވާފައިވާ ކަމެއް ހުއްދައެއް ނުވާނެއެވެ.

މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުތަކާ ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. ސިހުރު ހެދީ ކާކުކަން، ހެދީ ކޮން އެއްޗެއްކަން، ބޭއްވީ ކޮންތާކުކަން އަދި އެކަން ބާތިލުކުރާނެ ގޮތް އެނގޭ ކަމަށް ދަޢުވާކުރާ މީހުން އުޅެއެވެ. ބައެއް މީހުން ފައިސާއަށް، ނުވަތަ އަމިއްލަ މަޢުލޫމާތާއި، ފޮޓޯ ނުވަތަ އެނޫންވެސް ތަކެއްޗަށް އެދެއެވެ. އަނެއް ބަޔަކު މީހުންގެ އާއިލާއާއި، ކައިވެންޏާއި، ނުވަތަ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގެ ސިއްރުތައް އެނގޭ ކަމަށް ދަޢުވާކުރެއެވެ. މިފަދަ ދަޢުވާތަކާ މެދު އަޅުގަނޑުމެން އިންތިހާއަށް ސަމާލުވާންޖެހެއެވެ. ޣައިބުގެ ކަންކަމަށް އީމާންވުމަކީ އިންސާނުންނަށް ޣައިބުގެ ހުރިހާ ކަމެއް އެނގުމެއް ނޫނެވެ. މީހަކު ވަރަށް ޔަގީންކަމާ އެކު ވާހަކަދެއްކުމަކީ އެއީ ޙަޤީޤަތަކަށް ވާންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.

އަދި ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވާ ކޮންމެ ދަތިކަމަކީ ސިހުރުގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ކަމެއް ކަމަށް އޮޓޮމެޓިކުން ނިންމައިގެން ނުވާނެއެވެ. ކައިވެންޏެއް ރޫޅެން ދިމާވަނީ އިތުބާރު ނެތުމުން ނުވަތަ މުޢާމަލާތް ކުރުމުގައި ހުންނަ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ބަލިމަޑުކަމެއް ދިމާވަނީ ޞިއްޙީ ސަބަބަކާ ހުރެ ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ނަފްސާނީ ބަލިމަޑުކަމާއި، ވިޔަފާރީގެ ނާކާމިޔާބީއާއި، އާއިލީ މައްސަލަތަކަކީ ވެސް ޙަޤީޤީ ސަބަބުތަކެއް ހުރެގެން ދިމާވާ ކަންކަމެވެ. މުސްލިމަކަށް ﷲއަށް ދުޢާކޮށް އެހީއަށް އެދޭއިރުވެސް، ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމާއި، ކައުންސެލިންގް ހޯދުމާއި، ނަފްސާނީ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަކީ ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ.

ޖިންނީގެ އުނދަގުލާއި، އެސްފީނާ ފަދަ ޣައިބުގެ ކަންކަމާ މެދު ވާހަކަދައްކާއިރު ވެސް މިފަދަ ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހެއެވެ. މި ހުރިހާ ކަމަކީ އެކަތި އަނެކައްޗާ ގުޅިފައިވާ، ކޮންމެ ކަމެއް މާނަކުރަން ބޭނުންކުރެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އިސްލާމީ އުނގަންނައިދިނުންތަކުގައި މި ކަންކަމުގެ މެދުގައި ތަފާތުތަކެއް ވެއެވެ. ކަމެއް ދިމާވުމުން އޭގެ ސަބަބު ނޭނގޭ ނަމަ، އެންމެ ތެދުވެރި ގޮތަކީ "ނޭނގެއޭ" ބުނުމެވެ. ﷲ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކަށަވަރުކޮށްދެއްވާފައި ނުވާ ކަންކަމުގައި އަމިއްލައަށް ގޮތް ނިންމުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ.

ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، އެހެން މީހެއްގެ ބޮލުގައި އިލްޒާމް އަޅުވާއިރު މިކަމަށް ސަމާލުވާންޖެހެއެވެ. އަވަށްޓެރިއަކު، ނުވަތަ ތިމާގެ މީހަކު، ނުވަތަ ރަޙުމަތްތެރިއަކު ސިހުރު ހެދި ކަމަށް ބުނާ ވާހަކަ އެއްވެސް ހެއްކެއް ނެތި ގަބޫލުކުރުމަކީ އާއިލާތަކާއި ގުޅުންތައް ބަނދުވާނެ ކަމެކެވެ. ކުށެއް ނެތް މީހަކު، ހަމައެކަނި ދިމާވި ދެރަ ކަމަކަށް ސަބަބެއް ދެއްކުމުގެ ގޮތުން ތުހުމަތުގެ އަމާޒަކަށް ވެގެންދެއެވެ. އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅަނީ ޢަދުލުވެރިކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ހަމައެކަނި ކަމެއް ތަފްސީލުކޮށްދޭން އުނދަގޫވުމަކީ މީހެއްގެ ބޮލުގައި ތުހުމަތު އެޅުވުމަށް އޮތް ސަބަބެއް ނޫނެވެ.

ހާރޫތާއި މާރޫތުގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު ވެސް ތަފާތުތަކެއް ދެނެގަންނަން ޖެހެއެވެ. އެ ބޭކަލުންނާއި ބާބިލާ ގުޅޭގޮތުން ދެކެވޭ ހުރިހާ ތަފްސީލީ ވާހަކަތަކަކީ ސީދާ ޤުރުއާނުގައިވާ ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ. ބައެއް ވާހަކަތަކަކީ ފަހުން އައިސްފައިވާ ރިވާޔަތްތަކެވެ. ޣައިބުގެ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވާހަކަދައްކާއިރު މަޢުލޫމާތުގެ މަޞްދަރާ މެދު ސަމާލުވާންޖެހެއެވެ. ޤުރުއާނުގައިވާ ކަމެއް ނަމަ އެއީ ޤުރުއާނުގައިވާ ކަމެއް ކަމަށް ބުނަންވާނެއެވެ. އެނޫން މަޞްދަރަކުން އައިސްފައިވާ ނަމަ އެކަން އެގޮތަށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

އަޅުގަނޑު އެންމެ ކަންބޮޑުވަނީ ސިހުރު ހަދައިގެން ގަސްތުގައި އެހެން މީހަކަށް ގެއްލުން ދޭން އުޅޭ މީހުންގެ ނިޔަތާ މެދުގައެވެ. މީހެއްގެ ހަސަދަވެރިކަން އެހާ ބޮޑުވަނީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟ އަނެކާއަށް ލިބިފައިވާ ނިޢުމަތެއް ނެތިކޮށްލަން ބޭނުންވަނީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟ މީހެއްގެ ކައިވެންޏާއި، ކާމިޔާބީއާއި، އުފާވެރިކަން ހަލާކުކޮށްލަން ބޭނުންވަނީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟

މި ސުވާލުތައް އަޅުގަނޑުމެން ގެންގޮސްދެނީ އިންސާނާގެ ހިތުގެ ތެރެއަށެވެ. ހަސަދަވެރިކަމުގެ ސަބަބުން، ތިމާއަށް ލިބިފައިވާ ނިޢުމަތްތަކުގެ މަތިން ހަނދާން ނެތި، އަނެކާއަށް ލިބިފައިވާ އެއްޗަކަށް މީހާގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓެއެވެ. ބަދަލުހިފުމުގެ ރޫޙުގެ ސަބަބުން، އަނެކާއަށް ތަދުކުރުމުން ތިމާގެ ހިތަށް ހަމަޖެހުން ލިބޭނެ ކަމަށް ހީކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް މި ހުރިހާ އިޙްސާސްތަކަކީ ވެސް ﷲގެ ކުރިމަތީގައި ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭނެ ކަންކަމެވެ.

ސޫރަތުލް ބަޤަރާގެ 102 ވަނަ އާޔަތުގެ އިންޒާރު ބާރުގަދަވަނީ މި ސަބަބަށްޓަކައެވެ. ސިހުރުގެ ފަހަތުން ދިޔަ މީހުންނަށް އާޚިރަތުގައި އެއްވެސް ނަސީބެއް ނެތްކަން އެންގެވިއެވެ. އެމީހުން އެ ބަދަލުކުރީ ދާއިމީ ކަމެއް ވަގުތީ ކަމަކަށެވެ. މީހަކު ހީކޮށްފާނެއެވެ، އޭނާ އެހެން އިންސާނެއްގެ މައްޗަށް ބާރު ފޯރުވަނީއެވެ. އެކަމަކު ޤުރުއާނުގައި އިޝާރާތް ކުރައްވަނީ އެކަމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ބޮޑު ގެއްލުމަށެވެ.

މީގެ އިތުރުން މިއީ އިޖުތިމާޢީ ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. ސިހުރު ހަދާ މީހުންނާއި، އެކަން ކުރުވަން ހޯދާ މީހުންނަކީ މި މައްސަލަ ދެމެހެއްޓުމުގައި ބައިވެރިވާ މީހުންނެވެ. އަދި އާދަޔާޚިލާފު ބާރުތަކެއް ލިބިގެންވާ ކަމަށް ބުނެ، މީހުންގެ އަތުން ފައިސާ އަތުލާ މީހުން ވެސް އުޅެއެވެ. ދީނީ ކަންކަމަކީ ވިޔަފާރިއަކަށް ހަދައިގެން، މީހުންގެ އިޙްސާސްތަކާ ކުޅޭ މީހުންނާ މެދު ހޭލުންތެރިވާންޖެހެއެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުތަކަށް ބޭނުންވަނީ، މީހަކަށް މިފަދަ ކަމެއް ދިމާވެއްޖެ ކަމަށް ބުނާ ހިނދު އޭނާއަށް އެހީތެރިވާނެ ގޮތް ދަސްކުރުމެވެ. މީހަކު ގަބޫލުކުރާ ކަމަކަށް މަލާމާތްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހަމައެކަނި އޭނާ ބުނާތީވެ، އެއީ ތެދެއް ކަމަށް ވެސް ނިންމައިގެން ނުވާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޮތީ އަޑުއެހުމާއި، ﷲއަށް ކުއްތަންވުމަށް ހިތްވަރު ދިނުމާއި، ޞިއްޙީ އަދި ނަފްސާނީ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށް ބާރުއެޅުމެވެ.

ސިހުރަކީ މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ މައުޟޫޢަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. ޤުރުއާނުގައިވާ އުނގަންނައިދިނުންތައް ދަސްކުރުމާއި، މިފަދަ ވާހަކަތަކަށް ޝައުޤުވެރިވުމަކީ ތަފާތު ދެކަމެކެވެ. މިކަން ދަސްކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ ﷲގެ ހިދާޔަތް ދެނެގަތުމާއި، އެކަލާނގެ ނަހީކުރެއްވި ކަންކަމުގެ ނުރައްކާ ދެނެގަތުމެވެ.

ސޫރަތުލް ފަލަޤުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހަނދާންކޮށްދެއްވަނީ ފަތިހުގެ ރައްބުގެ ހަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަން ހޯދުމަށެވެ. މިއީ ވަރަށް ބާރުގަދަ ސިފަކުރުމެކެވެ. އަނދިރިކަން ފިލައި އަލިކަން ފާޅުވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނޭނގޭ ކަންތައްތަކެއް ހިނގަމުންދިޔަ ކަމުގައި ވިޔަސް، ރައްކާތެރިކަން އޮތީ ކޮންތާކުކަން މުއުމިނުންނަށް ހަނދާންކޮށްދެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަށައިގެން ހިނގާ ހުރިހާ ކަމެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނޭނގިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ﷲ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒިންމާއަކީ އެކަލާނގެ ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އިންތަކުގެ ތެރޭގައި ސާބިތުވެ ތިބުމާއި، އެކަލާނގެއަށް ފުރިހަމައަށް ވަކީލުކުރުމެވެ.

މިއީ ސިހުރާ ގުޅޭގޮތުން ޤުރުއާނުގައިވާ ވާހަކަތަކުން އަޅުގަނޑަށް ލިބޭ އެންމެ މުހިންމު މެސެޖެވެ. ﷲ ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ކަންކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން އިންކާރުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ވަޙީގެ ބަސްފުޅުތަކުގެ މައްޗަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ނިންމުންތަކާއި ސަގާފީ ވާހަކަތައް އިތުރުކޮށް، އެއީ ދީނީ ޙަޤީޤަތްތަކެއް ކަމުގައި ހަދައިގެން ވެސް ނުވާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގޭ ކަމަށް ބުނާ ކަންކަމުގައްޔާއި، އެހެން މީހުންނަށް ކުރާ ތުހުމަތުތަކުގައްޔާއި، އަދި އެހެން މީހެއްގެ ދިރިއުޅުމަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް ޙަރާމް ގޮތްތައް ހޯދުމުގައި އިންތިހާއަށް ސަމާލުވާންޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދީނުގައި އުނގަންނައިދީފައިވާ ސައްޙަ އަޅުކަންތަކާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ މަގުތައް އިޚްތިޔާރުކޮށް، ދިމާވާ މައްސަލަތަކުގައި އަމަލީ ގޮތުން ކުރެވެން ހުރި ކަންކަން ކުރުމަށްފަހު، ޣައިބުގެ ކަންކަން އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ފަރާތަށް ދޫކޮށްލަންޖެހެއެވެ.

އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށް ތަކުރާރުކޮށް ވަންނަ ސުވާލަކީ ހަމައެކަނި ސިހުރު އުޅޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެއް ނޫނެވެ. އޭގެ އިތުރަށް މުހިންމު ސުވާލަކީ، ﷲއާ އޮތް ގުޅުން އަޅުގަނޑުމެން ގުރުބާން ކުރަން މި އުޅެނީ ކޮން އެއްޗަކަށްޓަކައިތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ. އެހެން މީހެއްގެ އުފާވެރިކަމަކީ ތިމާގެ އާޚިރަތް ނުރައްކަލަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ވަރުގެ ކަމެއްތޯއެވެ؟ ބަދަލުހިފުމަކީ ތިމާގެ އީމާންތެރިކަން ގެއްލުވާލަންޖެހޭ ވަރުގެ ކަމެއްތޯއެވެ؟ ހަސަދަވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ތިމާގެ ހިތް ނަފްރަތުން ފުރިގެން ދިއުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތްތޯއެވެ؟ އެހެން އިންސާނެއްގެ މައްޗަށް ބާރު ފޯރުވަން ބޭނުންވާއިރު، ތިމާވެސް ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން ޚާލިޤުވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ކުރިމަތީގައި ހުއްޓެންޖެހޭނެކަން ހަނދާން ނެތީތޯއެވެ؟

އަދި ސަބަބު ބަޔާންކުރަން ނޭނގޭ ކަންތައްތަކެއް ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާ މީހުންނަށް އޮތް ސުވާލަކީ: ތިމާގެ އިތުބާރާއި ވަކީލުކުރުން އޮތީ ކޮން ފަރާތަކަށްތޯއެވެ؟ އިންސާނުން ތަފާތު ދަޢުވާތައް ކޮށްފާނެއެވެ، އަދި ތަފާތު އަޑުތައް ފެތުރިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއިން އެއްވެސް ކަމަކުން ﷲގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމަކަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެއެވެ. އެކަލާނގެއީ އުފައްދަވާ ބޮޑުކުރެއްވި، ވަންހަނާވެފައިވާ ކަންކަން ދެނެވޮޑިގެންވާ، އަދި އަޅުގަނޑުމެން އެންމެ ފަހުން ބަރޯސާވާންޖެހޭ ފަރާތެވެ.

ﷲއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގޭ ކަންކަމަށްވުރެ ބޮޑު، އަދި ނޭނގޭ ކަންކަމަށްވުރެ ވެސް މަތިވެރި ފަރާތެވެ. އެކަލާނގެއީ އިންސާނުންގެ ކޮންމެ ނިޔަތަކަށްވުރެ، ކޮންމެ ވަންހަނާ ކަމަކަށްވުރެ، އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދިމާވާ ކޮންމެ ދަތިކަމަކަށްވުރެ މަތިވެރި ފަރާތެވެ. އެހެންކަމުން، ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިރުޝާދު ދެއްވަނީ ފަތިހުގެ ރައްބުގެ ހަޟްރަތަށް ރުޖޫޢަވުމަށެވެ. އަނދިރިކަން ވެރިވާއިރު، މުއުމިނާ ރޭގަނޑުގެ ހުރިހާ ތަފްސީލެއް ދެނެގަންނާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އެހެނީ ފަތިހުގެ އަލިކަން ގެންނަވާ ފަރާތަކީ ﷲކަން އޭނާއަށް އެނގެއެވެ.