މިއަދު އަޅުގަނޑު މަތިންދާބޯޓެއްގައި ދަތުރުކުރަމުން ދަނިކޮށް، ކުޑައިރުގެ ހަނދާންތަކާ ގުޅިފައިވާ ލަވަޔެއް ކަމަށްވާ "ހަމޭ ތުމްސޭ ޕިޔާރު ކިތުނާ" އަޑުއަހަން ފެށީމެވެ. މިއީ މަންމަ ވަރަށް ގިނައިން ޖަހާ އުޅުނު ލަވަޔެކެވެ. ކުޑައިރު މި ލަވަ އެތައް ފަހަރަކު އަޑުއިވުނު ހަނދާން ހުރެއެވެ. އޭގެ ރާގު އަޅުގަނޑަށް އެނގެއެވެ. މަންމަ އެ ލަވަޔާ އެކު ކިޔާލާއިރު ހުންނަ އަޑުގެ ފޮނިކަން އަދިވެސް ހަނދާން އެބަހުއްޓެވެ. އެ ލަވައިގައި އަސަރުގަދަ ކަމެއް ހުރިކަން އެނގުނު ނަމަވެސް، އޭގެ ހަގީގީ މާނައެއް އޭރަކު ނޭނގެއެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ބަސްތައް އިވުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، އެ ބަސްތަކުގެ ފަހަތުގައިވާ އިހުސާސްތައް ދެނެގަތުމުގެ ތަޖުރިބާއެއް އެ އުމުރަކު ނުހުރެއެވެ.
ނަމަވެސް މިއަދު ތަފާތެވެ. އެ ލަވައިގެ ކޮންމެ ބަހެއް އަލުން އަޑުއަހަމުން ދިޔައިރު، ކުއްލިއަކަށް ހުރިހާ އެއްޗެއް ވިސްނެން ފެށިއެވެ. އެ ލަވަކިޔުންތެރިޔާ ބަޔާންކޮށްދޭން އެ އުޅޭ އިހުސާސްތައް އަޅުގަނޑަށް އިހުސާސް ކުރެވުނެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އަހަރެމެން އާންމުކޮށް މި ބޭނުންކުރާ "ލޯބި" އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެއީ ބަސްތަކުން ބަޔާންކޮށްދޭން ދަތި، އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ފުން ލޯތްބެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު އިހުސާސްތައް އެހާ ފުންވުމުން، ބަސްތަކުގެ ބާރު ކެނޑިގެންދެއެވެ. "އަޅުގަނޑު ކަލާދެކެ ލޯބިވެޔޭ" ބުނެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި އެ ތިން ބަހުން ހިތުގެ ތެޅުމާއި އެތެރެހަށީގައި ހިނގާ ކަންކަން ބަޔާނެއް ނުކޮށްދެވެއެވެ.
އަދި ވަގުތުކޮޅު އަޅުގަނޑު ލޯތްބާ މެދު ވަރަށް ފުންކޮށް ވިސްނާލަން މަޖުބޫރު ކުރުވިއެވެ. ހަގީގަތުގައި ލޯތްބަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ އެއީ އިހުސާސެއް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ޖަޒުބާތެއް ހެއްޔެވެ؟ އެއީ އުފެދޭ ގުޅުމެއް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ އެއީ އިޚްތިޔާރު ކުރާ ގޮތެއް ހެއްޔެވެ؟ އެއީ ދިިރުންތަކުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އުފެދޭ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ މި ހުރިހާ ކަމެއް އެކުލެވިގެންވާ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟
ނަފްސާނީ އިލްމުގެ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ލޯތްބަކީ ހަމައެކަނި "ލޯބިވުން" މިހެން ބުނެލާ ބަހަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް އޮޅުންބޮޅުން ބޮޑު ކަމެކެވެ. ޖަޒުބާތުތަކަކީ އާންމުކޮށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ހަށިގަނޑާއި، ސިކުނޑިއާއި، ވިސްނުމާއި، އަމަލުތަކާއި، އަދި ވަށައިގެން ހިނގާ ކަންކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ ތަރުޖަމާގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކަންކަމެވެ. ލޯތްބަކީ އޭގެ ތެރޭގައި ޝައުގުވެރިކަމާއި، ގުޅުމާއި، ކުލުުނާއި، އަޅާލުމާއި، އެދުމާއި، ރައްކާތެރިކަމާއި، އަދި ގާތްކަން ފަދަ އެތައް ކަމެއް އެކުލެވޭ ކަމެކެވެ. އަދި އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަމާލުކަމާއި، ހަނދާންތަކާއި، ނިންމުންތަކާއި، އަދި އަމިއްލަ ނަފްސާ މެދު ދެކޭ ގޮތަށް ވެސް ނުފޫޒު ފޯރުވާ ކަމެކެވެ.
ލޯތްބަކީ އެހާ ބާރުގަދަ އެއްޗަކަށް ވަނީ މި ސަބަބަށްޓަކައެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ގިނަ ފަހަރަށް ގަބޫލުކުރަނީ ޖަޒުބާތުތަކަކީ ވަގުތީ ކަންތައްތަކެއް ކަމަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އުފާވުމާއި، ރުޅިއައުމާއި، ބިރުގަތުމާއި، ދެރަވުމަކީ ވަގުތު ފާއިތުވުމުން ބަދަލުވާ ކަންކަމެވެ. ނަމަވެސް ލޯތްބަކީ މާ ފުން ގުޅުމަކަށް ބަދަލުވެގެންދާ ކަމެކެވެ. މީހަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޖަޒުބާތީ ގޮތުން މުހިންމު މީހަކަށް ވުމުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިކުނޑި އެ މީހަކީ ރައްކާތެރިކަމާއި، ހިތްހަމަޖެހުމާއި، އުފަލާއި، އަދި ދިރިއުޅުމުގެ މާނައާ ގުޅިފައިވާ ފަރާތެއް ކަމަށް ބަލައިގަނެއެވެ. އެ މީހަކީ ދެން ހަމައެކަނި އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަށައިގެންވާ މީހެއް ނޫނެވެ. އެމީހަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އެތެރޭގެ ދުނިޔޭގެ ބަޔަކަށް ވެގެންދެއެވެ.
ގުޅުންތައް މުހިންމުވަނީ މި ސަބަބަށްޓަކައެވެ. އިންސާނުންނަކީ ގުޅުންތަކަށް ބޭނުންވާ ގޮތަށް އުފެދިފައިވާ ބައެކެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ކުރީކޮޅުން ފެށިގެން، އަޅުގަނޑުމެން ބަލަހައްޓާ ފަރާތްތަކާ އޮންނަ މުއާމަލާތުގެ ތެރެއިން ރައްކާތެރިކަމާއި ގުޅުންތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ދަސްކުރަމެވެ. ދުނިޔޭގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރައްކާތެރިކަން އިހުސާސްވޭތޯއާއި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޭނުންތަކަކީ މުހިންމު އެއްޗެއްތޯއާއި، މީހުންނަށް އިތުބާރު ކުރެވޭނެތޯއާއި، އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ބައެއްގެ ބައެއްތޯ ދަސްކުރަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ބޮޑުވަމުން އަންނަ ވަރަކަށް، މި ތަޖުރިބާތަކުގެ ނުފޫޒު އަޅުގަނޑުމެންގެ ގުޅުންތަކަށް ފޯރަމުންދެއެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން ލޯބި ދެނެގަންނަން ފަށަނީ މައިންބަފައިންނާއި، އާއިލާގެ މެންބަރުންނާއި، ރަހުމަތްތެރިންނާއި، ޒަވާޖީ ގުޅުންތަކާއި، ދަރިންނާއި، އަދި މުޖުތަމައުގެ ތެރެއިންނެވެ. ލޯބި ދަސްވަނީ ހަމައެކަނި އެންމެ ތަޖުރިބާއަކުން ނޫނެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ އެކި މަރުހަލާތަކުގައި ލޯތްބީގެ ތަފާތު މިންވަރުތައް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ. ކުޑައިރު ލޯތްބަކީ ބިރުގަންނަ ވަގުތު އަތުގައި ހިފާލުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ފުރާވަރުގެ އުމުރުގައި އެއީ އެހެން މީހުންނަށް ނުފެންނަ އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައިތައް މީހަކަށް ފެނި، އަޅުގަނޑުމެން ބަލައިގަތުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ބޮޑުވުމުން އެއީ ބައިވެރިވުމާއި، ޒިންމާއާއި، ގާތްކަމާއި، ރަހުމަތްތެރިކަމާއި، ގުރުބާނީއާއި، އަދި ދިރިއުޅުން އުނދަގޫވާ ވަގުތުވެސް އެކުގައި ދެމިހުރުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ.
އަދި އުމުރުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް، ލޯތްބަކީ އަބަދުވެސް ވަރުގަދަ ޖަޒުބާތުތަކެއް ނޫންކަން ވިސްނެން ފަށައެވެ. ބައެއް ފަހަރު ލޯތްބަކީ ހިމޭން ކަމެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެއީ ދެގޮތެއް ނުވެ ދެމިހުރުމެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެއީ އެދުމަކާ ނުލައި ތައްޔާރުކޮށްލާ ސައިތަށްޓެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެއީ މީހަކު އަޅުގަނޑުމެންގެ ކަންކަން ހަނދާން ބެހެއްޓުމެވެ.
ލޯތްބަކީ ސިކުނޑިއަށް ވެސް އަސަރުކުރާ ކަމެކެވެ. ލޯތްބާއި ގުޅުންތަކުގެ ސަބަބުން ސިކުނޑީގެ އުފާވެރިކަމާއި، ހިތްވަރާއި، ގުޅުން ބަދަހިކުރުމާ ބެހޭ ނިޒާމުތައް ހަރަކާތްތެރި ކުރުވައެވެ. ޑޯޕަމިން އާއި އޮކްސިޓޯސިން ފަދަ ކެމިކަލްތައް މިކަމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. މީގެ މާނައަކީ ލޯތްބަކީ ހަމައެކަނި ކެމިކަލްތަކެއްގެ ކުޅިވަރެކޭ ނޫނެވެ. ލޯތްބަކީ ދިރުންތަކުގެ ނިޒާމާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކޭ ބުނުމަކުން އޭގެ މާނަ ކުޑައެއް ނުވެއެވެ. އެއިން އެނގެނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޖަޒުބާތީ ތަޖުރިބާތަކަކީ ހަށިގަނޑާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަން ކަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ލޯބި އިހުސާސް ކުރަނީ ހަމައެކަނި ޚިޔާލުތަކަކުން ނޫނެވެ، މުޅި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިންނެވެ.
ލޯތްބަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދިރުން ލިބިދޭ ކަމަކަށް ވަނީ މިހެންވެގެން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ލޯބިވުމުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްވަރު ގަދަވެއެވެ. އުއްމީދު އާވެއެވެ. ކުރިއަށް ދިއުމަށާއި، ކާމިޔާބީ ހޯދުމަށާއި، އުފެއްދުންތެރިވުމަށާއި، އަދި އަޅާލުމަށް ބޭނުންވެއެވެ. މީހަކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިތުބާރު ކުރާކަން އިހުސާސްވުމުން ކަންކަމާ ކުރިމަތިލާން ކެރެއެވެ. ސިއްހަތު ރަނގަޅު ލޯތްބެއްގެ ތެރެއިން އިންސާނަކަށް އަމިއްލަ ނަފްސު އިތުރަށް ތަރައްގީ ކުރަން ފުރުސަތު ލިބެއެވެ. އެއީ "ކަލެއަށް މިތަނުގައި ރައްކާތެރިކަމާއެކު ކުރިއަށް ދެވިދާނެއޭ" ބުނުން ފަދަ ކަމެކެވެ. ނާކާމިޔާބުވީ ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެން އެކަނި ނުވާނެކަން އެނގޭތީ، ކަންކަމުގައި ރިސްކު ނަގަން ކެރެއެވެ. އެހެން މީހަކަށް ފުންކޮށް އަޅާލުމަކީ އަމިއްލަ ނަޒަރިއްޔާތުން ބޭރަށް ނުކުމެ ވިސްނަން މަޖުބޫރުކުރާ ކަމެއް ކަމަށްވާތީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިބައިގައި ހަމްދަރުދީ އުފެދެއެވެ. އެއީ ކެތްތެރިކަމާއި، މުއާމަލާތް ކުރުމާއި، މާފުކުރުމާއި، އިންތަކާއި އަދި ޒިންމާދާރުކަން ދަސްކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ލޯތްބަކީ އަޅުގަނޑުމެން ބިނާކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ.
ނަމަވެސް، ލޯތްބަކީ އަޅުގަނޑުމެން ބިނާކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާ ފަދައިން، ލޯބިވާ މީހަކު ވަކިވެގެންދާއިރު ލިބޭ ހިތާމަ ބޮޑުވަނީ ވެސް ހަމަ އެ ސަބަބަށްޓަކައެވެ. މީހަކާ ގާތް ގުޅުމެއް އުފެދުމުން، އަޅުގަނޑުމެން އުފައްދަނީ ހަމައެކަނި ހަނދާންތަކެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެމީހަކާ މެދު އުއްމީދުތަކާއި، އާދަތަކާއި، ރޭވުންތަކާއި އަދި ކުރިމަގުގެ ތަސައްވުރެއް ވެސް އެކުލަވާލަމެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ބައެއް ކަންކަން އެ ގުޅުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކުރަން ފަށަމެވެ. އެހެންކަމުން، އެ ގުޅުމެއް ނިމުމަކަށް އައުމުން ގެއްލިގެން އެދަނީ ހަމައެކަނި އިންސާނެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެ އާދަތަކާއި، ގޭގެ މާހައުލާއި، ގުޅިފައިވާ ކަމުގެ އިހުސާސާއި، ކުރިމަގުގެ އުއްމީދުތަކާއި ނުވަތަ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އެއްބައި ގެއްލިގެން ދަނީއެވެ.
ބައެއް ފަހަރު އަޅުގަނޑުމެން ހިތާމަ މިކުރަނީ ދުވަހަކުވެސް ހަގީގަތަކަށް ނުވި ކުރިމަގަކާ މެދުގައެވެ.
ހިތްދަތިކަން އިހުސާސްވުމުން އެހާ ބޮޑަށް އޮޅުންބޮޅުން އަރަނީ މިހެންވެއެވެ. އެ މީހަކު ހަށިގަނޑުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި ނެތް ކަމުގައި ވިޔަސް، މަސްތަކެއް ނުވަތަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ސިކުނޑީގައި އުފެދިފައިވާ ޖަޒުބާތީ ގުޅުންތައް ވަގުތުން ފުހެވިގެންނެއް ނުދެއެވެ. ލަވައެއްގެ ސަބަބުން ކުއްލިއަކަށް އެމީހެއްގެ ހަނދާންތައް އާވެދާނެއެވެ. ވަހަކުން ނުވަތަ ތަނަކުން ވެސް އެ އިހުސާސްތައް އަނބުރާ ގެނެސްދީފާނެއެވެ. ކަލަންޑަރުގައިވާ ތާރީޚަކުން ވެސް، މާޒީވެ ގޮސްފި ކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން ހީކުރި އިހުސާސްތަކެއް ކުއްލިއަކަށް އަލުން ތަޖުރިބާ ކުރަން ޖެހިދާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ސިކުނޑިއަށް ވިސްނުނު ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވުނަސް، ހަށިގަނޑު އެކަން ހަނދާން ބަހައްޓައެވެ.
މިއީ ލޯތްބަކީ ތަދު އިހުސާސަކަށް ވާ ހިސާބެވެ. ލޯތްބަކީ އަޅުގަނޑުމެން ބަލިކަށިކޮށްލާ އެއްޗެކެވެ. ސަބަބަކީ މީހަކު ދެކެ ލޯބިވުމަކީ އެމީހަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތުން މުހިންމު ޖާގައެއް ދިނުމެވެ. އެމީހުންގެ ހުރުމާއި ނެތުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޖަޒުބާތީ ދުނިޔެއަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާނެ ކަންކަމެވެ.
ލޯތްބަކީ ސިއްހަތު ރަނގަޅު ގުޅުމެއް ނަމަ، މި ބަލިކަށިކަމުގެ ސަބަބުން ގާތްކަން އުފެދެއެވެ. ނަމަވެސް ލޯތްބަކީ މީހާގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވާ، ދެގޮތްވާ، މަކަރުވެރި ނުވަތަ ނުރައްކާތެރި އެއްޗަކަށް ވެއްޖެ ނަމަ، އެ ބަލިކަށިކަމަކީ ބޮޑު ތަކުލީފަކަށް ވެގެންދެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލަ ނަފްސާ މެދު ސުވާލު އުފައްދަން ފަށަމެވެ. "އަޅުގަނޑުގެ އުނިކަމެއް ހުރީ ހެއްޔެވެ؟"، "އެމީހުން ބަދަލުވީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟"، "އެމީހުން ދިޔައީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟"، "ދެން އެހެން މީހަކަށް އިތުބާރު ކުރެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟"، "އެ ލޯތްބަކީ ހަގީގީ ލޯތްބެއް ހެއްޔެވެ؟"
ބައެއް ފަހަރު އެންމެ ބޮޑު އަނިޔާއަކީ ހަމައެކަނި އެ މީހަކު ގެއްލުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެ ގުޅުމުގެ ތެރޭގައި އޮތް އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ އައިޑެންޓިޓީ ނުވަތަ އަމިއްލަ ނަފްސު ގެއްލުމެވެ.
ލޯތްބާއި، ލޯބީގެ ނަމުގައި ކުރެވޭ އެހެނިހެން ކަންކަމާ ދެމެދު ފަރަގެއް ހުންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރަނީ މިހެންވެއެވެ. ހަސަދަވެރިވުމަކީ ލޯބީގެ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. އަނެކާގެ މައްޗަށް ބާރު ފޯރުވުމަކީ ލޯތްބެއް ނޫނެވެ. މީހަކު މިލްކުކުރަން އުޅުމަކީ ލޯތްބެއް ނޫނެވެ. މީހަކު ގެއްލިދާނެތީ ބިރުގަތުމަކީ ވެސް ކޮންމެހެން ލޯތްބެއް ނޫނެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސު މުޅިން ގުރުބާން ކޮށްލުމަކީ ވެސް ލޯތްބެއް ނޫނެވެ. ލޯތްބާ އެކު އިންތަކެއް ހުރެވިދާނެއެވެ. ލޯތްބާ އެކު ކޮންމެ މީހަކީ ވެސް އަމިއްލަ މިނިވަންކަން އޮތް މީހަކަށް ވެވިދާނެއެވެ. ލޯތްބަކީ އަނެކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މިލްކެއްގެ ބަދަލުގައި ވަކި އިންސާނެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަތުމުގެ ފުރުސަތު ދޭ އެއްޗެކެވެ.
ސިއްހަތު ރަނގަޅު ލޯތްބެއްގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަވަންތަކަން ގެއްލިގެން ދާކަށް ނުޖެހެއެވެ.
ހަގީގަތުގައި، ދުޅަހެޔޮ ލޯތްބެއްގައި ގުޅުން ދަމަހައްޓަމުން ވެސް އަމިއްލަ މިނިވަންކަންމަތީ ހުރެވޭނެ ފުރުސަތު އޮންނަން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި ބޮޑުވަމުން އަންނަ ވަރަކަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަސްވާ އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމަކީ މިއީ ކަމަށް ވެދާނެއެވެ: މީހަކު ދެކެ ލޯބިވުމާއި، މީހެއްގެ ތެރެއަށް އަމިއްލަ ނަފްސު ގެއްލިގެން ދިއުމަކީ ދެ ކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފުންކޮށް ލޯބިވުމާ އެކު ވެސް އިންތަކެއް ބެހެއްޓިދާނެއެވެ. އަޅާލުމާ އެކު ވެސް "ނޫނެކޭ" ބުނެވިދާނެއެވެ. މީހަކު މަތިން ހަނދާންވާ ހާލުގައި ވެސް އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިސްކަން ދެވިދާނެއެވެ. މީހަކަށް މާފުކުރުމާ އެކު ވެސް، އެ ގުޅުމަކީ ދެން ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ގުޅުމެއް ނޫން ކަމަށް ނިންމިދާނެއެވެ. އަދި މީހަކު ދެކެ ލޯބިވީ ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ލޯބިން ހުރިހާ ކަމެއް އިސްލާހު ނުކުރެވޭނެކަން ގަބޫލުކުރެވިދާނެއެވެ.
ޖަޒުބާތީ ގޮތުން ހަރުދަނާވުމުން ލޯތްބާ މެދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ވިސްނުން ބަދަލުވާން ފަށައެވެ. ޒުވާން ދުވަސްވަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހީވަނީ ލޯތްބަކީ މީހަކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރުވާ ވަރުގަދަ އިހުސާސްތަކެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑުވަމުން އަންނަ ވަރަކަށް، ލޯތްބަކީ އެ ގުޅުމެއްގެ ތެރޭގައި އަމިއްލަ ނަފްސަށް ކުރެވޭ ތަޖުރިބާކަން ވިސްނެން ފަށައެވެ. އަޅުގަނޑު ހުރީ ރައްކާތެރިކަމާއެކު ހެއްޔެވެ؟ އަޅުގަނޑުގެ އަސްލު ސިފަ ދެއްކޭ ހެއްޔެވެ؟ ތެދުވެރިކަމާއެކު ވާހަކަ ދެއްކޭ ހެއްޔެވެ؟ އެކަކު އަނެކަކު ބާކީ ނުކޮށް ޚިޔާލު ތަފާތުވެވޭ ހެއްޔެވެ؟ އެކަކު އަނެކަކުގެ އިންތަކަށް އިހުތިރާމް ކުރެވޭ ހެއްޔެވެ؟ އެކަކު އަނެކަކަށް ވުރެ ކުޑަ ނުވެ، ދެމީހުންނަށް އެކުގައި ކުރިއަށް ދެވޭ ހެއްޔެވެ؟ އެކަކު އަނެކަކުގެ ޖަޒުބާތީ ދުނިޔޭގެ މުޅި ޒިންމާ ނުއުފުލައި، އެކަކު އަނެކަކަށް އަޅާލެވޭ ހެއްޔެވެ؟
މި ސުވާލުތަކުގެ ސަބަބުން ލޯތްބަކީ ފޫހި އެއްޗަކަށް ނުވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ލޯތްބަކީ ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު ކުރެވޭ ކަމަކަށް ވެގެންދެއެވެ.
އަދި ބައެއް ފަހަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބަލާނުލެވޭ އެހެން ކަހަލަ ލޯތްބެއް ވެސް އޮވެއެވެ. އެއީ އެއީ ކޮން އެއްޗެއްކަން ވިސްނޭ ވަރު ނުވަނީސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭ ލޯތްބެވެ. ލަވައެއް ކިޔައިދޭ މަންމަގެ ލޯތްބެވެ. ހިމޭންކަމާއެކު ކަންކަން ކޮށްދޭ ބައްޕަގެ ލޯތްބެވެ. ކާ އެއްޗެހި ތައްޔާރުކޮށްދޭ މާމަގެ ލޯތްބެވެ. އެންމެން ދޫކޮށް ދިޔަޔަސް އެކުގައި ހުންނަ ރަހުމަތްތެރިޔާއެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިތުބާރު ކުރަން ނޭނގޭ އިރު ވެސް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިތުބާރު ކުރި މީހާއެވެ.
ކުޑަކުދިންގެ ގޮތުގައި ތިބޭއިރު، މިކަންކަމުގެ މުހިންމުކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނުވިސްނިދާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ހަމައެކަނި އެ ލޯބި ބަލައިގަންނަނީއެވެ. އޭގެ ހަގީގީ މާނަ އިހުސާސްވަނީ ދިރިއުޅުމުގެ މާ ފަހުގެ މަރުހަލާއެއްގައެވެ.
މިއަދު އަޅުގަނޑަށް ދިމާވީ އެފަދަ ކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑު ހުރީ ބިމުން އެތައް ހާސް ފޫޓެއް މަތީގައެވެ. އަޅުގަނޑު އަޑުއަހަމުން ދިޔައީ އަޅުގަނޑު ކުޑައިރު މަންމަ ޖަހައިދިން ލަވައެކެވެ. ކުއްލިއަކަށް، އޭރު ނުވިސްނުނު ކިތަންމެ ކަމެއް މިއަދު އަޅުގަނޑަށް ވިސްނިއްޖެއެވެ. ލަވައިގެ ބަސްތައް އަޅުގަނޑަށް ފަހުމްވިއެވެ. ނަމަވެސް އެއަށްވުރެ މުހިންމު ކަމަކީ، ލޯބީގެ ބަހުރުވަ އަޅުގަނޑަށް ދެނެގަނެވުމެވެ.
ފަހަރުގައި މަންމަ އެ ލަވަ ޖަހައިދިނީ ހަމައެކަނި ލަވައެއް އަޑުއަހާލާކަށް ނޫނެވެ. ފަހަރުގައި އެއީ ބަހުން ބަޔާންކޮށްދޭން ނުޖެހޭ ފަދަ ކަމެއް ހާމަކޮށްދިނުމެވެ. ނޫނީ މަންމަ އެ ލަވައަށް ހަމައެކަނި ލޯބިކުރީ ކަމަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. ނުވަތަ މަންމަގެ އަމިއްލަ ބަސްތަކުން ކިޔައިދޭން ނޭނގުނު އިހުސާސްތަކެއް އެ ލަވައިގެ ޒަރީއާއިން ހިއްސާކުރީ ކަމަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. އެ ވަގުތުތަކުގައި މަންމަގެ ހިތްޕުޅުގައި އޮތް އެއްޗެއް އަޅުގަނޑަށް ދުވަހަކުވެސް ސާފެއް ނުވާނެއެވެ.
ނަމަވެސް މިއަދު އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށް ވީގޮތް އަޅުގަނޑަށް އެނގެއެވެ. ކުޑައިރުގެ ހަނދާނެއް، ބޮޑުވެފައިވާ އިންސާނެއްގެ ވިސްނުމަކަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައީއެވެ. އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ޖަޒުބާތީ ދިރިއުޅުމުގެ ބޮޑު ބަޔަކީ މާޒީއަށް ބަލައިގެން ދެނެގަނެވޭ ކަންތައްތަކެއްކަން ވިސްނުނެވެ. ފުރަތަމަ ކަމެއް ތަޖުރިބާ ކުރަނީއެވެ. އަދި އޭގެ އެތައް އަހަރުތަކެއް ފަހުން އޭގެ ހަގީގީ މާނަ ދެނެގަންނަނީއެވެ.
އިންސާނަކަށް ވުމުގެ ރީތިކަމަކީ މިއީ ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މި ދަނީ ކުރިން ތަޖުރިބާކޮށްފައިވާ އިހުސާސްތައް އަލުން އާ ގޮތަކަށް ހޯދަމުންނެވެ. އެއީ މުޅިން އަލަށް ކުރެވޭ އިހުސާސްތަކަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެ އިހުސާސްތައް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފުރިހަމައަށް ވިސްނެނީއެވެ. ލޯތްބަކީ މީގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް މިސާލެވެ.
ލޯބީގެ މާނަ އެނގޭ ކަމަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހީވެއެވެ. ނަމަވެސް ދިރިއުޅުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޭގެ އިތުރު ފަށަލަތަކެއް ދަސްކޮށްދެއެވެ. ބޮޑުވުމުން މައިންބަފައިންދެކެ ލޯބިވާ ގޮތް ތަފާތުވެއެވެ. އެކަނިވެރިކަން ތަޖުރިބާކުރުމަށްފަހު ރަހުމަތްތެރިކަމުގެ މާނަ ވަޒަންކުރަން އެނގެއެވެ. އިތުބާރު ގެއްލުމަށްފަހު އިތުބާރަކީ ކޮބައިކަން އެނގެއެވެ. އެކަނި އުޅުމަށްފަހު އެކުގައި އުޅުމުގެ އަގު ވަޒަންކުރެވެއެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސު ގެއްލުމަށްފަހު އަމިއްލަ ނަފްސުދެކެ ލޯބިވާން ދަސްވެއެވެ. އަދި ހިތްދަތިކަމަށްފަހު ލޯތްބާ މެދު ދެކޭ ގޮތް ބަދަލުވެއެވެ.
ކޮންމެ ތަޖުރިބާއަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޖަޒުބާތީ ބަސްކޮށާރު މުއްސަނދިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.އެހެންވީމާ، ލޯތްބަކީ ހަމައެކަނި އިހުސާސެއް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ ޖަޒުބާތެއް ހެއްޔެވެ؟
ފަހަރުގައި ލޯބި ފަދަ އޮޅުންބޮޅުން ބޮޑު ކަމަކާ މެދު މިފަދަ ކުޑަ ސުވާލެއް ކުރުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ނޫން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ލޯބި ފެށެނީ އިހުސާސަކުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. އެއަށްފަހު އެއީ ޖަޒުބާތަކަށް ބަދަލުވެދާނެއެވެ. އަދި ވަރުގަދަ ގުޅުމަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމަލުތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ އައިޑެންޓިޓީ ބައްޓަންކޮށްދޭ ކަމަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. އެއީ ހަނދާނަކަށް، ރައްކާތެރިކަމުގެ މަސްދަރަކަށް ނުވަތަ އަނިޔާގެ ސަބަބަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު، އެއީ ހިކުމަތަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ.
ލޯބީގައިވާ ތަފާތު ސިފައަކީ މިއީއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ އުފާވެރިކަން ލިބިދޭ ކަންތައްތަކަކީ، ހަމަ އެ މިންވަރަށް ހިތާމަވެސް ލިބިދޭ ކަންތައްތަކެވެ. ފުންކޮށް ލޯބިވުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ލިބިފައިވުމަކީ، ހަމަ އެ މިންވަރަށް ފުންކޮށް ދެރަވުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ވެސް ލިބިފައިވުމެވެ. އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، މީހެއްގެ ލޯބި ގެއްލުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިބައިގައިވާ ލޯބިވުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ގެއްލުން ނޫންކަން ދެނެގަތުމެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން ދަސްކުރި ކަންތައްތަކާއިގެން ކުރިއަށް ދަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ބޮޑުވަމެވެ. ޒަޚަމްތައް ފަސޭހަވެއެވެ. އަދި އަލުން ލޯބިވެއެވެ. ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް، ތަފާތު މީހުންނާއެކު، އަދި އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ އަމިއްލަ ނަފްސު ދެކެއެވެ.
މިއަދު، އެ ބޯދާ ލަވައިން އަޅުގަނޑު ހަނދާން ނެތިފައިވާ ކަމެއް ހަނދާންކޮށްދީފިއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ މަންމައަކީ ވެސް އެއްދުވަސްވަރެއްގައި އަމިއްލަ އިހުސާސްތަކާއި، ހުވަފެންތަކާއި، ތަޖުރިބާތަކާއި އަދި ލޯތްބާ މެދު އަމިއްލަ ވިސްނުމެއް ގެންގުޅުއްވި ޒުވާން އަންހެނެކެވެ. އޭރު އަޅުގަނޑު ހުރީ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވިސްނޭ ކުޑަ ދަރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަހަރުތަކެއް ފަހުން، އަޅުގަނޑު މިއަދު މަތިންދާބޯޓެއްގައި އިނދެ އެ ބަސްތައް އަޑުއަހާއިރު އޭގެ މާނަ މިއަދު މުޅިން ތަފާތެވެ.
ކުއްލިއަކަށް، އެ ލަވައަކީ ހަމައެކަނި ކުޑައިރުގެ ހަނދާނަކަށްވުރެ ބޮޑު އެއްޗަކަށް ވެއްޖެއެވެ. އެއީ ފިލާވަޅަކަށް ވެއްޖެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު އަޅުގަނޑުމެން ލޯތްބަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަތުމަށް އަހަރުތަކެއް ހޭދަކުރަމެވެ. އަދި ހީވެސް ނުކުރާ ކަހަލަ ވަގުތެއްގައި، ލަވައަކާއި، ހަނދާނަކާއި އަދި ހިމޭން ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރެއިން، ލޯބި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދިރިއުޅުމުގެ މަގު ދައްކައިދެމުންދާކަން އިހުސާސްވެގެންދެއެވެ.
Comments
Post a Comment