މިއަދު އަޅުގަނޑު ސޫރަތުލް ފުރުޤާން ކިޔަވައި އެއާމެދު ފިކުރުކުރަން އިންއިރު، މިއީ މުދައްރިސުންގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރާ ދުވަހަށް ވުމާއެކު، ކުރިން ދުވަހަކުވެސް ފާހަގަނުކުރެވޭ އާ ނަޒަރަކުން މި ސޫރަތާ މެދު ވިސްނާލެވުނެވެ. ސޫރަތުލް ފުރުޤާން ފެށިގެން އަންނަނީ ކީރިތި ޤުރުއާނަކީ 'ފުރުޤާން' ނުވަތަ ހައްގާއި ބާތިލް ވަކިކޮށްދޭ މިންގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށްދެމުންނެވެ. އެ އާޔަތްތައް ކިޔަވަމުން ދިޔައިރު، އުނގަންނައިދިނުމުގެ ފުން މަގުސަދާ މެދު އަޅުގަނޑަށް ފިކުރުކުރެވުނެވެ. މުދައްރިސަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތުތަކެއް އެކަކު އަނެކަކަށް ފޯރުކޮށްދޭ މީހެއް ނޫނެވެ. ހަގީގީ މާނަވީ މުދައްރިސަކީ، ކަންކަން ވަކިކުރާނެ ގޮތާއި، ސުވާލު އުފައްދާނެ ގޮތާއި، ވިސްނާނެ ގޮތުގެ އިތުރުން، ދިރިއުޅުމުގެ އޮޅުންބޮޅުންތަކުގެ ތެރޭގައި ރަނގަޅު ގޮތް ދެނެގަނެ، މަގު ހޯދާނެ ގޮތް ދަސްކޮށްދޭ މީހެކެވެ. މިއަދުގެ ދުނިޔޭގައި ކުދިންނަށް އިންތިހާއަށް މައުލޫމާތު ލިބެމުންދާއިރު، މުދައްރިސެއްގެ އެންމެ ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތަކީ މިއީ ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ. މައުލޫމާތު ކޮންމެ ތަނަކުންވެސް ލިބިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހިކުމަތަކީ އެހާ ފަސޭހައިން ލިބޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ކުއްޖަކަށް ސިކުންތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ސުވާލެއްގެ ޖަވާބު ހޯދިދާނެއެވެ. އެކަމަކު އެ ޖަވާބު ދެނެގަނެ، އެއާ މެދު ސުވާލު އުފައްދައި، އަހުލާގީ މިންގަނޑުގެ ތެރެއިން އެ މައުލޫމާތުގެ ބޭނުން ހިފަން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ އިރުޝާދާއި މަގުދެއްކުން ބޭނުންވާ ކަމެކެވެ.
މި ހިޔާލުތަކުގެ ތެރޭގައި އިންދާ، އަޅުގަނޑުގެ އުމުރުން ނުވަ އަހަރުގައި ހިނގި ކަމެއް ކުއްލިއަކަށް ހަނދާނަށް އައެވެ. އޭރު އަޅުގަނޑަކީ ކުޑަ ބްރައުނީ ގައިޑެކެވެ. ބެޖު ހޯދުމަށް ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު މަސައްކަތްތައް ހިމެނެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް މަސައްކަތަކީ ކެއްކުމަށްފަހު، މުދައްރިސަކަށް އޭގެ ރަހަ ދެއްކުމެވެ. ކެއްކުމަކީ އަޅުގަނޑު އެއްގޮތަކަށްވެސް މޮޅު ކަމެއް ނޫނެވެ. ހަގީގަތުގައި އޭގެ ކުރިން އަޅުގަނޑު ވަޅިއެއްގައި އަތްވެސް ނުލަމެވެ. އެއީ އަމިއްލައަށް އެއްޗެއް ކައްކަން އުޅުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އަޅުގަނޑު އަލުވި ރިހައެއް ކައްކައި، އަމިއްލަ ނަފްސާ މެދު ނުހަނު ފަހުރުވެރިވީ ހަނދާންވެއެވެ. ކުރިން ދުވަހަކުވެސް ނުކުރާ ކަމެއް ކުރެވުނީތީއެވެ. އެ ރިހަ ހިފައިގެން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިރުޝާދު ދެއްވަން ހުންނެވި މުދައްރިސެއްގެ ގާތަށް ދިޔައީމެވެ.
އެ މުދައްރިސާ އެންމެ ފުރަތަމަވެސް އެއްސެވީ ރިހަޔާއެކު ކާނެ ބަނަހެއް ނުވަތަ ބަތް ހުރިތޯއެވެ. ނެތް ކަމަށް އަޅުގަނޑު ބުނީމެވެ. އުމުރުން ނުވަ އަހަރުގައި އެއީ އަޅުގަނޑަށް ލިބުނު ފިލާވަޅެކެވެ. ރިހަ ކާންޖެހެނީ ބަތް ނުވަތަ ބަނަސް ފަދަ އެއްޗަކާ އެކުގައިކަން އަޅުގަނޑަށް އެނގުނީ އެވަގުތުއެވެ. ނަމަވެސް އެކަމާ އެ މުދައްރިސާ އަދި އެތަނުގައި ތިއްބެވި އެހެން މުދައްރިސުންތަކެއް ހޭން ފެއްޓެވިއެވެ. އަދި އެ ރިހަ ކާނީ ކާކުތޯ ބުނެ މަލާމާތުގެ ރާގަކަށް ވާހަކަ ދެއްކެވިއެވެ. އެ ވަގުތުކޮޅު މިއަދުވެސް އަޅުގަނޑު ހަނދާން އެބަހުއްޓެވެ. ހަވާލުކުރެވުނު މަސައްކަތަކީ ހަމައެކަނި ރިހައެއް ކައްކައި ރަހަ ދެއްކުމެވެ. އަޅުގަނޑަކީ އޭގެ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް ކެއްކި ކުއްޖެއް ނޫނެވެ. ވަޅިއެއްވެސް ބޭނުމެއް ނުކުރަމެވެ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑު ކުރީ އިހުލާސްތެރި މަސައްކަތެކެވެ. ނަމަވެސް އެވަގުތު ލިބުނު އިޖާބައިން އަޅުގަނޑަށް ދަސްވީ، ބައެއް ފަހަރު ބޮޑެތި މީހުންނަށް ކުޑަކުދިންގެ މަސައްކަތުގެ އަގުވަޒަން ކުރަން ނޭނގިދާނެ ކަމެވެ. ބައެއް މީހުން ބަލާނީ ތިބާ ކުރި އުންމީދީ މަސައްކަތަކަށް ނޫނެވެ. އެމީހުންނަށް ފެންނާނީ އެ މަސައްކަތުގައި މަދުވާ ކަންކަމެވެ. އެ ތުއްތު އުމުރުގައިވެސް އެއީ މައްސަލައެއް ނޫންކަން އަޅުގަނޑަށް ވިސްނުނެވެ. އަޅުގަނޑު ކުރީ އަޅުގަނޑަށް ކުރެވުނު އެންމެ ރަނގަޅު މަސައްކަތެވެ. އެހެން މީހެއްގެ ނޭދެވޭ ބަހަކުން އެ މަސައްކަތުގެ އަގު ކުޑައެއް ނުވާނެއެވެ.
އަޅުގަނޑު އެތަނުން ދުރަށް ދަނިކޮށް، މި ހުރިހާ ކަމެއް ބައްލަވަން ހުންނެވި އެހެން މުދައްރިސަކު އަޅުގަނޑުގެ ގާތަށް ވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. "އާދޭ، އަހަރެން ތީގެ ރަހަ ބަލާލާނަން." އެ މުދައްރިސާ އަޅުގަނޑުގެ ރިހައިގެ ރަހަ ބައްލަވައި، އެއަށް ތައުރީފު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި "ވަރަށް މީރުކޮށް ކައްކާފައި އެބަހުރި" ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެ ރިހައިގެ ރަހަ ހުރިގޮތެއް މިއަދަކު ހަނދާނެއް ނެތެވެ. އެކަމަކު އެވަގުތު އަޅުގަނޑަށް ކުރެވުނު އިހުސާސްތައް މިއަދުވެސް ބަރާބަރަށް ހަނދާން އެބަހުއްޓެވެ. އެ އޯގާތެރިކަމާއި އެ ބަސްތައް މިހާ ގިނަ އަހަރުތަކެއް ފަހުންވެސް އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައި ބިންވަޅު ނެގިފައި އެބަހުއްޓެވެ. މިއަދު ފަސްބަލާލާއިރު، އެ ދެ މުދައްރިސުންވެސް އަޅުގަނޑަށް ފިލާވަޅެއް ދަސްކޮށްދެއްވިއެވެ. ފުރަތަމަ މުދައްރިސާގެ ފަރާތުން ދަސްވީ، ކޮންމެ މީހަކީ ތިބާގެ މަސައްކަތުގެ އަގުވަޒަން ކުރާނެ މީހެއް ނޫންކަމާއި، އަދި އެހެން މީހުންގެ ބަސްތަކުން ތިބާގެ މަސައްކަތުގެ އަގު ކަނޑަނޭޅޭނެ ކަމެވެ. ދެވަނަ މުދައްރިސާގެ ފަރާތުން ދަސްވީ ހިތްވަރު ދިނުމާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، އަގުވަޒަން ކުރުމުގެ ބާރެވެ. އެކަމަނާއަށް އަޅުގަނޑު ފަސްދީ ވަޑައިގެންނެވުނީހެވެ. ނަމަވެސް މަޑުކުރައްވައި، ރަހަ ބައްލަވައި، އަޅުގަނޑުގެ މަސައްކަތް ފާހަގަކުރެއްވީއެވެ. ނުވަ އަހަރުގެ އެ ކުއްޖާއަށް ދެއްވި އެ ބަސްތަކަކީ އެތައް އަހަރަކަށް ދެމިގެންދިޔަ ހަދިޔާއެކެވެ.
އެ ތަޖުރިބާގެ ސަބަބުން އިންސާނުންނާ ބެހޭ ގޮތުން މުޅި އުމުރަށް ފިލާވަޅެއް ލިބުނެވެ. އެއީ ހުރިހާ އިންސާނުން އެއްގޮތް ނުވާނެ ކަމެވެ. ބައެއް މީހުން އަބަދުވެސް ބަލާނީ އުނިވާ ކަންކަމަށެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ތިބާ ކުރާ ފުރަތަމަ މަސައްކަތަށް މަލާމާތް ކުރާނެއެވެ. އަދި ތިބާ އެކަމެއް ކުރަން ނެގި ހިތްވަރު އެމީހުންނަކަށް ނުފެންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ތިބާގެ މަސައްކަތް ފާހަގަކުރާ، ތިބާ ކަންކަން ދަސްކުރަމުންދާކަން ދަންނަ، އޯގާތެރިކަން އިސްކުރާ، އަދި އުނިކަންކަން ދެއްކުމުގެ ބަދަލުގައި ކުރި ކަންކަމުގެ އަގުވަޒަން ކުރާ މީހުންވެސް އުޅޭނެއެވެ. ފަހަރުގައި ތައުލީމަކީވެސް އެއީއެވެ. ބައެއް ފަހަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭ އެންމެ މުހިންމު ފިލާވަޅުތަކަކީ ފޮތްތަކުން ކިޔަވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ މީހުން އަޅުގަނޑުމެންނާ މެދު ކަންތައް ކުރާ ގޮތުން ލިބޭ ތަޖުރިބާތަކެވެ.
މުދައްރިސުން އުފުލާ މަސްއޫލިއްޔަތާ މެދު އަޅުގަނޑު މިހާ ފުންކޮށް ވިސްނަނީ މިހެންވެއެވެ. މުދައްރިސަކަށް ހީވެދާނެއެވެ. އެމީހުން އެ ދެއްވަނީ ކުއްޖެއްގެ މަސައްކަތާ މެދު އާދައިގެ ހިޔާލެކެވެ. ނަމަވެސް އެ ކުއްޖާ އެ ބަސްތަކުގެ އެހީގައި އަމިއްލަ ނަފްސާ މެދު ތަސައްވުރެއް ބިނާކުރެއެވެ. މުދައްރިސަކު ފަރުވާކުޑަ ގޮތަކަށް ބުނެލާ ބަހެއް މަދު މިނެޓްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އެ މުދައްރިސާ ހަނދާން ނެތިދާނެއެވެ. އެކަމަކު އެ ކުއްޖާ އެ ބަސްތައް އެތައް އަހަރަކު ހަނދާނުގައި ބަހައްޓާނެއެވެ. ކަމަކަށް ގާބިލު ނޫން ކަމަށް ބުނެވޭ ކުއްޖާ، އެއީ ހަގީގަތް ކަމަށް ގަބޫލުކުރަން ފަށައެވެ. ކަމެއް ދަސްކުރަން އުޅެނިކޮށް މަލާމާތް ކުރެވޭ ކުއްޖެ، ދެވަނަ ފަހަރަށް އެކަމެއް ކުރަން މަސައްކަތް ކުރަން ބިރުގަންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، "ތިބާ މަސައްކަތް ކުރީތީ އުފާކުރަން"، "ތިބާ ތިދަނީ ދަސްކުރަމުން"، ނުވަތަ "ވަރަށް ރަނގަޅު" ފަދަ ބަސްތައް އިވޭ ކުއްޖާގެ ކިބައިގައި، ކުރިއަށް ދިއުމުގެ އިތުބާރު އުފެދެން ފަށާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު، މުދައްރިސެއްގެ ބަސްތަކަކީ ކުއްޖާގެ ހިތުގެ އެތެރޭގެ އަޑަށް ވެގެންދެއެވެ.
ސޫރަތުލް ފުރުޤާން ކިޔަވަމުން ދިޔައިރު، އަނެއްކާވެސް އާޔަތަކަށް އަޅުގަނޑުގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓުނެވެ. 30 ވަނަ އާޔަތުގައި ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘް ކުރައްވަނީ: "އޭ އަޅުގެ ވެރި ރަސްކަލާކޯއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ގައުމުގެ މީހުން މި ޤުރުއާނަކީ (އަމަލު ނުކޮށް) ދޫކޮށްލެވިފައިވާ އެއްޗެއް ކަމުގައި ހަދައިފިއެވެ." މި އާޔަތާ މެދު ފިކުރުކޮށްލުމުން ހިތަށް ނުތަނަވަސްކަމެއް ވެރިވިއެވެ. އުނގެނުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފައިވާއިރު، އެއާ އެއްގޮތަށް އަމަލުނުކުރެވޭ ނަމަ ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ފިލާވަޅުތަކެއް އުނގަންނައިދޭއިރު، އަމިއްލަ ސުލޫކާއި އަމަލުތަކުން އެކަންކަން ނުދެއްކޭ ނަމަ ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ތައުލީމަކީ ހަމައެކަނި އިމްތިހާނުތަކާއި، މާކްސްތަކާއި، ސެޓްފިކެޓްތަކަށް ވެފައި، އަހުލާގީ ސިފަތައް ބިނާކުރުން ދެވަނަ ދަރަޖައަށް ވެއްޓުމުން ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މުދައްރިސަކު ކިޔަވައިދޭނީ ހަމައެކަނި ބޯޑުގައި ލިޔާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. މުދައްރިސާ ކަންބޮޑުވާ ވަގުތު ކަންތައް ކުރާ ގޮތް ދަރިވަރުން ބަލާނެއެވެ. އުނގެނުމަށް އުނދަގޫވާ ކުއްޖާއާ މެދު މުދައްރިސާ ކަންތައް ކުރާ ގޮތް އެކުދިން ފާހަގަކުރާނެއެވެ. ކުށެއް ކުރެވުމުން އެކުއްޖާ ލަދުގަންނުވާލަނީތޯ ނުވަތަ އެއީ އުނގެނުމުގެ ފުރުސަތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލަނީތޯ އެކުދިން ދެނެގަންނާނެއެވެ. މުދައްރިސަކީ ދަރިވަރުންގެ އަޑުއަހާ، އިންސާފުވެރި، އަދި އިހުތިރާމްކުރާ މީހެއްތޯ އެކުދިން ބަލާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު މުދައްރިސަކަށް ދަސްކޮށްދެވޭ އެންމެ ބާރުގަދަ ފިލާވަޅަކީ ރޭވުމެއް ނެތި އަމިއްލަ ޝަހުސިއްޔަތުން ދައްކުވައިދޭ ފިލާވަޅެވެ.
އެ ސޫރަތުގެ ފަހުގެ އާޔަތްތަކުގައި، އުޑުތަކާއި ބިމާއި، ރޭދުވާ ތަފާތުވުމާއި، މަރުވެފައިވާ ބިމަށް ދިރުންދޭ ވާރޭއާއި، ކޯރުތަކާއި، މިނޫންވެސް ކާއިނާތުގައިވާ އެތައް ނިޝާންތަކެއް މާތް الله ސިފަކޮށްދެއްވާފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ފުން ތައުލީމީ ފިލާވަޅެއް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. الله سبحانه وتعالى ތަކުރާރުކޮށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަމާލުކަން އެދެނީ ކަންކަމާ މެދު ފުންކޮށް ބަލައި، ވިސްނައި، ފިކުރުކުރުމަށެވެ. ޤުރުއާނަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތުތަކެއް ދޭ ފޮތެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކަންކަމާ މެދު ވިސްނައި ފިކުރުކުރުމަށް ދައުވަތުދޭ ފޮތެކެވެ. މިއީ މުދައްރިސުންނަށްވެސް އޮތް ފިލާވަޅެކެވެ. ރަނގަޅު އުނގަންނައިދިނުމަކީ ކުއްޖާގެ ކިބައިގައި އުނގެނުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން އުފެއްދުމެވެ. މުދައްރިސަކީ ހުރިހާ ހުސްތަންތަނެއް ޖަވާބުތަކުން ފުރާލަންޖެހޭ މީހެއް ނޫނެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެންމެ މޮޅު މުދައްރިސަކީ، ރަނގަޅު ސުވާލު އުފެއްދުމުގެ ހިތްވަރު ދަރިވަރުންގެ ކިބައިގައި އުފައްދައިދޭ މީހާއެވެ.
އަޅުގަނޑުގެ ސަމާލުކަން 63 ވަނަ އާޔަތަށް ހުއްޓުނެވެ. އެ އާޔަތުގައި ރަހުމާންވަންތަ ރަސްކަލާނގެ އަޅުން ސިފަކުރައްވާފައިވަނީ ބިމުގައި މަޑުމޮޅިކަމާއެކު ހިނގާބިނގާވެ އުޅޭ، އަދި ޖާހިލުން އެމީހުންނާ މުހާތަބުކޮށް ވާހަކަދައްކާ ހިނދު، ސަލާމަތްތެރި ބަހުން (ހެޔޮބަހުން) ޖަވާބުދޭ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިއީ އުނގަންނައިދޭ ކޮންމެ މީހަކަށް އޮތް ވަރަށް ބާރުގަދަ ފިލާވަޅެކެވެ. އިލްމަކީ އަޅުގަނޑުމެން ބޮޑާކުރަންޖެހޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އިލްމު އިތުރުވާ ވަރަކަށް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނޭނގޭ ކަންކަން ގިނަކަން އިހުސާސްވާންޖެހޭނެއެވެ. މުދައްރިސަކު ކުލާހެއްގެ ކުރިމަތީގައި ހުރި ނަމަވެސް، އެއީ ތިމާއީ އެހެން މީހުންނަށްވުރެ މަތީ މީހެއް ކަމަށް ދެކިގެން ނުވާނެއެވެ. އެ މަގާމަކީ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އޮތް މަގާމެއް ނަމަވެސް، މަޑުމޮޅިކަމެއް ނެތް ނަމަ ދަރިވަރުންނާ ދުރުކަން އުފެދޭނެއެވެ. އަބަދުވެސް އުނގެނުމުގެ ރޫހުގައި ހުންނަ، ކުށް ގަބޫލުކުރާ، ދަރިވަރުންގެ އަޑުއަހާ، އަދި ކޮންމެ ދަރިވަރަކަށް އިހުތިރާމްކުރާ މުދައްރިސަކު، ހަމައެކަނި މާއްދާއެއްގެ އިތުރުން އިންސާނިއްޔަތުކަން ދަސްކޮށްދެއެވެ.
މި ސޫރަތުގައި، ރޭގަނޑުގެ ބައެއް އަޅުކަމުގައި ހޭދަކުރާ މީހުންނާއި، ނަރަކައިގެ އަޒާބުން ސަލާމަތްކޮށްދެއްވުމަށް އެދޭ މީހުންނާއި، އިސްރާފު ނުކުރާ މީހުންނާއި، ދޮގު ހެކި ނުދޭ މީހުންނާއި، ބޭކާރު ކަންކަމުން ދުރުހެލިވާ މީހުންގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި "އަޅުގަނޑުމެންގެ އަނބިދަރިންނަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ލޮލުގެ ފިނިކަން ކަމުގައި ލައްވައި، ތަގުވާވެރިންނަށް އިމާމުން ކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ލައްވާށި" މިފަދައިން ދުއާކުރާ މީހުންގެ ވާހަކަވެސްމެއެވެ. މި އާޔަތްތައް ކިޔުމުން، ކުއްޖަކަށް ތައުލީމު ދިނުމުގެ ހަގީގީ މާނައަކީ ކޮބައިކަމާ މެދު ފިކުރުކުރެވުނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އަބަދުވެސް ބޭނުންވަނީ ކުދިންނަކީ ކާމިޔާބު ބަޔަކަށް ވުމަށެވެ. އެކަމަކު ކާމިޔާބަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ ފަހަރުގައި އެންމެ މުހިންމު ސުވާލަކީ، އަޅުގަނޑުމެން އެކުދިން ބިނާކުރަނީ ކޮން ކަހަލަ އިންސާނުންނަކަށް ހެދުމަށްތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ. ބޮޑާކަމެއް ނެތި ކާމިޔާބު ހޯދިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ އިހުތިރާމް ކުޑަނުކޮށް ހިޔާލު ތަފާތުވެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ރަހުމާއި ހަމްދަރުދީ ދޫކޮށްނުލައި ކުރިއަށް ދެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ އެހެން މީހުން ދަށްނުކޮށް އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ބޭއިންސާފު ދެނެގަނެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ އަމިއްލަ އަމަލުތަކަށް ޒިންމާދާރު ވެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ތައުރީފު ލިބޭ ހިނދު މަޑުމޮޅިވެ، ނާކާމިޔާބީގައި އުންމީދު އާކުރެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ތިމާއަށް އެނގޭ އެއްޗެއްގެ ބޭނުންކޮށްގެން އެހެން މީހެއްގެ ދިރިއުޅުން އުޖާލާ ކުރެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ މިއީވެސް ތައުލީމުގެ މަގުސަދުތަކެވެ.
މުދައްރިސުންނަކީ މުޖުތަމައުގައި ހާއްސަ ގަދަރެއް ދެވިފައިވާ ބަޔަކަށް ވަނީ މި ސަބަބަށްޓަކައި ކަމަށް އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރަމެވެ. މުދައްރިސަކު ކުއްޖަކަށް އެންމެ އަހަރަކު ކިޔަވައިދިން ނަމަވެސް، އެ ފިލާވަޅު ފަންސާސް އަހަރަށް ދެމިގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. މުދައްރިސަކު ބުނެލާ އެންމެ ޖުމްލައަކީ، ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ދަތުރު އުނދަގޫ ވަގުތު އެ ދަރިވަރު ހަނދާންކުރާނެ ޖުމްލައަށް ވެދާނެއެވެ. މުދައްރިސަކަށް، ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާ ކުއްޖަކީ އުނދަގުލެއްގެ ގޮތުގައި ފެނިދާނެއެވެ. ނުވަތަ އެއީ އަދި އަމިއްލަ ގާބިލުކަން ނުހޯދިފައިވާ ކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައިވެސް ފެނިދާނެއެވެ. މުދައްރިސަކަށް ހަމައެކަނި މުގައްރަރެއް ކިޔަވައިދެވިދާނެއެވެ. ނުވަތަ އިންސާނަކަށް އަމިއްލަ ނަފްސު ދެނެގަތުމަށް އެހީތެރިވެވިދާނެއެވެ. އެއީ ކުލާސްރޫމަކަށްވުރެ މާ ފުޅާ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ.
މިއަދު ސޫރަތުލް ފުރުޤާން ކިޔެވުމުން އަޅުގަނޑަށް ހަނދާންކޮށްދިނީ، ތައުލީމަކީ ހަމައެކަނި މީހެއްގެ ސިކުނޑިއަށް މައުލޫމާތު އެޅުން ނޫން ކަމެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގައި 'ފުރުޤާން' ނުވަތަ މިންގަނޑެއް ބިނާކުރުމަށް އެހީތެރިވުމެވެ. އެއީ ހައްގާއި ބާތިލު، ރަނގަޅާއި ނުބައި، ހިކުމަތާއި ބޭކާރު އަޑުތައް، މަޑުމޮޅިކަމާއި ބޮޑާކަން، އަދި މަގުސަދާއި މަގުއޮޅުން ވަކިކުރާނެ ގޮތް ދަސްކޮށްދިނުމެވެ. ފަހަރުގައި އެންމެ މޮޅު މުދައްރިސުންނަކީ، ޖަވާބުތަކަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން އެމީހުންނަށް ބަރޯސާކުރުވާ ބައެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ހޯދާނެ ގޮތާއި، ވިސްނާނެ ގޮތާއި، ފިކުރުކުރާނެ ގޮތާއި، ސުވާލު އުފައްދާނެ ގޮތް އަދި އެންމެ ފަހުން އަމިއްލަ މަގުން ހިނގާނެ ގޮތް ދަސްކޮށްދޭ ބައެކެވެ.
މިއަދު، މުދައްރިސުންގެ ދުވަހު، އަޅުގަނޑު އިހުތިރާމް އަދާކުރަން ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި ހިސާބާއި، ސައިންސާއި، ބަހާއި ނުވަތަ ތާރީހު އުނގަންނައިދިން މުދައްރިސުންނަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ކެތްތެރިކަމާއި، ހިތްވަރާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، އަހުލާގާއި، ކަންކަމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ބާރާއި، ހޯދައި ބެލުމުގެ ޝައުގާއި އަދި އީމާންތެރިކަން ދަސްކޮށްދިން މުދައްރިސުންނަށްވެސްމެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ނުފެންނަ ގާބިލުކަން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިބައިން ދެނެގަތް މުދައްރިސުންނަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތައް ނުތަޅުވައި، އަޅުގަނޑުމެން އިސްލާހުކޮށްދިން މުދައްރިސުންނަށެވެ. ލަދުގަންނުވާނުލައި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލާން ދަސްކޮށްދިން މުދައްރިސުންނަށެވެ. އަދި ތައުލީމަކީ ހަމައެކަނި ކާމިޔާބު ދަރިވަރުންތަކެއް އުފެއްދުން ނޫންކަމާއި، އެއީ ހެޔޮލަފާ އިންސާނުން ބިނާކުރުންކަން ދެނެގަތް މުދައްރިސުންނަށެވެ.
އަދި ފަހަރުގައި މިއަދު ސޫރަތުލް ފުރުޤާނުން އަޅުގަނޑަށް ލިބުނު އެންމެ ރީތި ފިލާވަޅަކީ މިއީއެވެ: އިލްމަކީ އަމާނާތެކެވެ. އެ އަމާނާތް އުފުލާ މީހުންނަކީ އެހެން މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ދަތުރުގައި އަލިކަމަކަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ބައެކެވެ. އެދުވަހު އަލުވި ރިހަ ހިފައިގެން މުދައްރިސާގެ ގާތަށް ދިޔަ ނުވަ އަހަރުގެ ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖާއަށް، އޭނާ އެ ދަސްކުރަނީ އިންސާނީ ތަބީއަތާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، ހިތްވަރާއި، އަގުވަޒަންކުރުމާއި އަދި މުދައްރިސެއްގެ ބަހުގެ ބާރުކަމެއް އެނގިފައެއް ނެތެވެ. އޭނާއަށް އެނގުނުހާވެސް ކަމަކީ އޭނާ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އެއްޗެއް ކެއްކި ކަމާއި، މުދައްރިސާ އެ ރަހަ ބެލުމަށް ބޭނުންވި ކަމެވެ. ނަމަވެސް އެތައް އަހަރެއް ފަހުންވެސް، އެ ވަގުތުކޮޅު އަދިވެސް އޭނާގެ ހިތުގައި ދިރިދިރި އެބައޮތެވެ.
ފަހަރުގައި އުނގަންނައިދިނުމުގެ ރީތިކަމާއި މަސްއޫލިއްޔަތަކީވެސް މިއީއެވެ. ކުއްޖެއްގެ ހިތުގައި ބިންވަޅު ނެގޭނީ ކޮން ވަގުތެއްކަމެއް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނޭނގޭނެއެވެ. އެކުދިންގެ ހިތުގެ އެތެރޭގެ އަޑަކަށް ވާނީ ކޮން ބަސްތަކެއްކަމެއް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނޭނގޭނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރަށް ކުޑަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފެންނަ ކަމެއް، އެކުދިންގެ މުޅި އުމުރަށް އުފުލާނެ ކަމަކަށް ވެދާނެކަމެއްވެސް ނޭނގޭނެއެވެ. "ވަރަށް މީރުކޮށް ކައްކާފައި އެބަހުރި" ކަމަށް ބުނި މުދައްރިސާއަށް، އެ ބަސްތައް އެތައް އަހަރެއް ފަހުންވެސް އެ އަންހެން ކުއްޖާ ހަނދާން ހުންނާނެ ކަމެއް އެނގިވަޑައެއް ނުގަންނަވާނެއެވެ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑު ހަނދާން އެބަހުއްޓެވެ. ފަހަރުގައި އުނގަންނައިދިނުމަކީ ހަގީގަތުގައި މިއީއެވެ. އެހެން އިންސާނެއްގެ ތެރޭގައި ތިމާގެ އަސަރެއް ދޫކޮށްލުމެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެ އަސަރުގެ ފުންމިން ތިމާއަށް ނޭނގި އޮވެމެއެވެ.
ނޭނގި ނަމަވެސް މީހެއްގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްދީފައިވާ ކޮންމެ މުދައްރިސަކަށް، ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ. ތިޔަބޭފުޅުން ހިއްސާކުރާ އިލްމާއި، ތިޔަ ބާސާކުރާ ހިތްތަކާއި، ތިޔަ ދައްކަވާ ކެތްތެރިކަމާއި، އަދި ތިޔަ ބަދަލުކުރާ ދިރިއުޅުންތަކުގައި الله ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ. ކޮންމެ މުދައްރިސަކަށްމެ، އެމީހުންގެ ކުރިމަތީގައި ތިބޭ ކޮންމެ ކުއްޖަކީވެސް އަމިއްލަ ވާހަކައެއް، ގާބިލުކަމެއް، އަދި އެކުދިންނާ މެދު ކަންތައް ކުރެވޭ ގޮތުން ބައްޓަންވާނެ ހިތެއް އޮތް ކުއްޖެއްކަން ހަނދާންކޮށްދޭނެ ހިކުމަތް الله މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަކީވެސް، ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން ކޮންމެވެސް މީހަކަށް ހުރި މުދައްރިސެއްކަން ހަނދާންކުރަމާ ހިނގާށެވެ.
މުދައްރިސުންގެ ދުވަހުގެ ތަހުނިޔާ!
Comments
Post a Comment