މިއަދު ޑރ. އުމަރު ސުލައިމާންގެ ދަރުހެއް އަޑުއަހަނިކޮށް، އިސްލާމްދީނުގެ އެންމެ ފުރިހަމަ އަދި މާނަފުން އެއް ޙަދީޘާ އަޅުގަނޑުގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓުނެވެ. އެއީ ޖިބްރީލްގެފާނުގެ ޙަދީޘެވެ. މި ޙަދީޘަކީ މަލާއިކަތާ ޖިބްރީލްގެފާނު ކައު އިތުރު ރަސޫލާ ﷺ ގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެން، ޞަޙާބީންނަށް އެބޭކަލުންގެ ދީން އުނގަންނައިދެއްވި ޙަދީޘެވެ.
އިސްލާމްދީނުގެ ގިނަ އުނގަންނައިދިނުންތަކެއް އަޅުގަނޑަށް އެނގިފައިވީ ނަމަވެސް، މި ޙަދީޘްގައި ހާއްސަ ބާރެއްވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މި ޙަދީޘުން ދީނުގެ އަސާސްތައް އެއް މަޖިލީހަކުން އޮޅުންފިލުވައިދެއެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ ހަމައެކަނި އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ އަމަލުތަކެއް ނޫންކަމާއި، އީމާންކަމަކީ ހަމައެކަނި ގަބޫލުކުރާ ގަބޫލުކުރުންތަކެއް ނޫންކަމާއި، އަދި އިޙްސާންތެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި މީހުންނަށް ފެންނަ ފެނުމަށް ދައްކާ ދީންވެރިކަމެއް ނޫންކަން މި ޙަދީޘުން ހަނދާންކޮށްދެއެވެ. މި ތިން ކަންތައް ގުޅުވައިދޭ މާ ފުން މާނައެއް ވެއެވެ.
މި ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ ޢުމަރުގެފާނު (ރ.ޢ) އެވެ. އަދި މިއީ ޞަޙީޙް މުސްލިމްގެ އީމާންކަމާ ބެހޭ ފޮތުގައި (ޙަދީޘް 8a) ހިމެނޭ ރިވާޔަތެކެވެ.
މި ޙަދީޘް ފެށެނީ ރަސޫލާ ﷺ ގެ އަރިހަށް މީހަކު އައުމާ ހިސާބުންނެވެ. އެމީހާ ލައިގެން ހުރީ އިންތިހާއަށް ހުދު ހެދުމެކެވެ. އިސްތަށިގަނޑު ކަޅުކަން ގަދައެވެ. ދަތުރުވެރިއެއްގެ އެއްވެސް ނިޝާނެއް އޭނާގެ ކިބަޔަކުން ނުފެނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެއްވެސް ޞަޙާބީއަކަށް އޭނާ ދެނެއެއް ނުގަނެވުނެވެ.
އޭނާ ރަސޫލާ ﷺ ގެ އަރިހަށް ގޮސް އިށީނދެ، އޭނާގެ ކަކޫފުޅު ރަސޫލާ ﷺ ގެ ކަކޫފުޅާ ޖައްސަވައި، އޭނާގެ ދެއަތްތިލަ ރަސޫލާ ﷺ ގެ ފައިންޕުޅުގައި ބޭއްވެވިއެވެ. އެއަށްފަހު އިސްލާމްކަމާއި، އީމާންކަމާއި، އިޙްސާންތެރިކަމާއި އަދި ގިޔާމަތްވުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެމީހާ ދިއުމުން، އެއީ ތިޔަބޭކަލުންނަށް ދީން އުނގަންނައިދެއްވުމަށް ވަޑައިގެންނެވި ޖިބްރީލްގެފާނު ކަމަށް ރަސޫލާ ﷺ ޞަޙާބީންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވިއެވެ.
މިކަމާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލަމާ ހިނގާށެވެ. މަލާއިކަތަކު އިންސާނެއްގެ ސިފައިގައި ވަޑައިގަތީ، ބިރުވެރި އިންޒާރެއް ދެއްވާކަށް ނޫނެވެ. ނުވަތަ ސިއްރުވެރި ކަމެއް ހާމަކުރައްވާކަށްވެސް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، މުޅި އުންމަތަށް ދީނުގެ އަސާސްތައް އުނގަންނައިދެއްވުމަށް ސުވާލުތަކެއް ކުރެއްވުމަށެވެ. އެ މަޝްވަރާއަކީ އޭރު ތިބި މީހުންނަށާއި، އޭގެ ފަހުން އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ދެއްވި ފިލާވަޅެކެވެ.
އިސްލާމްކަން: ހަމައެކަނި އައިޑެންޓިޓީއަކަށްވުރެ ބޮޑު ކަމެއް
ޖިބްރީލްގެފާނު އިސްލާމްކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރެއްވުމުން، ރަސޫލާ ﷺ ބަޔާންކޮށްދެއްވީ އެއީ ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމަ ކިޔުމާއި، ނަމާދު ގާއިމުކުރުމާއި، ޒަކާތް ދިނުމާއި، ރަމަޟާން މަހު ރޯދަ ހިފުމާއި އަދި ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ މީހާ ޙައްޖުވުން ކަމަށެވެ. މިއީ އިސްލާމްދީނުގެ ފަސް ރުކުނެވެ.
ބައެއް ފަހަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ރުކުންތަކަށް އާދަވެފައިވާލެއް ބޮޑުކަމުން، ދިރިއުޅުމުގައި މީގެ މާނައާ މެދު ފިކުރުކޮށްލަން ހަނދާން ނެތެއެވެ. ނަމާދުކޮށް، ރޯދަ ހިފާ، ޒަކާތް ދޭންޖެހޭނެކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގެއެވެ. ކިޔަންޖެހޭ ތަކެއްޗާއި ކުރަންޖެހޭ އަމަލުތައްވެސް އެނގެއެވެ. ނަމަވެސް މި އަމަލުތަކުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަފްސަށް ކުރަނީ ކޮން އަސަރެއްތޯ އަމިއްލަ ނަފްސާ ސުވާލުކޮށްލެވެނީ ކިތައް ފަހަރު ބާވައެވެ؟
އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ ނަމާދުގެ ސަބަބުން، މީހުންނާ މުއާމަލާތްކުރާއިރު ﷲ އަށް ބިރުވެތިވުން އިތުރުވޭތޯއެވެ؟ ރޯދަ ހިފުމުން ކެތްތެރިކަމާއި، ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކުރުމާއި، އެހެން މީހުންގެ އިހުސާސްތައް ދެނެގަތުން އުނގެނޭތޯއެވެ؟ ޞަދަޤާތް ދިނުމުން ނިކަމެތިންނަށް އަޅާލުމުގެ އޯގާތެރިކަން ހިތުގައި އުފެދޭތޯއެވެ؟
މި ސުވާލުތަކުގެ ބޭނުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ އަޅުކަން ރަނގަޅު ނޫންކަމުގެ އިހުސާސް ކުރުވުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދީނީ އަމަލުތަކުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމަށް ބަދަލު އާދޭތޯ ވިސްނާލުމަށް ދައުވަތު ދިނުމެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ މަގްސަދަކީ ހަމައެކަނި 'ޗެކްލިސްޓެއް' ފުރިހަމަކުރުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ﷲ އާއި އަޅުގަނޑުމެންނާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުން ރަގަނޅުކުރުމެވެ.
އީމާންކަން: އަޅުގަނޑުމެން ހަގީގަތުގައި ގަބޫލުކުރަނީ ކޮން އެއްޗެއް؟
ދެން ޖިބްރީލްގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވީ އީމާންކަމާ ބެހޭގޮތުންނެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޖަވާބުދެއްވީ އެއީ ﷲ އަށާއި، މަލާއިކަތުންނަށާއި، ފޮތްތަކަށާއި، ރަސޫލުންނަށާއި، އާޚިރަތް ދުވަހަށާއި، އަދި ހެޔޮ މިންވަރާއި ނުބައި މިންވަރަށް އީމާންވުން ކަމަށެވެ. މިއީ އީމާންކަމުގެ ހަ ރުކުނެވެ.
އީމާންކަން އިމްތިހާނު ކުރެވެނީ ދިރިއުޅުން އަމާންކޮށް އޮންނަ ވަގުތަކު ނޫނެވެ. އީމާންކަން އިމްތިހާނު ކުރެވެނީ ކަންކަން އޮޅުންބޮޅުންވެ، ރޭވުންތައް ފެއިލްވެ، ހިތާމަތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ވަގުތުގައެވެ. ކަންކަން އުންމީދުކުރާ ގޮތަށް ދާއިރު ﷲ އަށް ވަކީލުކުރާ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ގޮތް ހުސްވެ، ވާނުވާ ނޭނގޭ ހާލަތްތަކުގައި ސާބިތުވެ ހުރުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ.
މިންވަރަށް އީމާންވުމަކީ ހިތާމަ ނުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އަދި ބޭއިންސާފާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ނުކުރުމެއްވެސް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ އިޚްތިޔާރީ އަމަލުތަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ޒިންމާވާންޖެހޭނެއެވެ.
އީމާންކަމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އިލްމު މަދުކަން ގަބޫލުކުރުމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަނީ ދިރިއުޅުމުގެ ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. ނަމަވެސް ﷲ ގެ އިލްމުފުޅު ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ތަނަވަސްވެގެންވެއެވެ. ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވާ ހުރިހާ ކަމެއްގެ ހިކުމަތް މި ދުނިޔޭގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނޭނގިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ހިދާޔަތަށް އެދި، ޒިންމާދާރުކަމާއެކު މަސައްކަތްކޮށް ﷲ އަށް ވަކީލުކުރުންމަތީ ދެމިހުރުން މުހިންމެވެ.
އިޙްސާންތެރިކަން: އަޅުގަނޑު ހުއްޓުން އެރި ބައި
މި ޙަދީޘްގައިވާ ހުރިހާ ސުވާލުތަކުގެ ތެރެއިން، އިޙްސާންތެރިކަމުގެ މާނަ ދެއްވި ގޮތް ވަރަށްވެސް ބާރުގަދައެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ:
"އެއީ ތިބާއަށް ﷲ ފެންނަ ފަދައިން އެކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ކުރުމެވެ. ތިބާއަށް އެކަލާނގެ ނުފެނުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެ ތިބާ ދެކެވޮޑިގެންވެއެވެ." (ޞަޙީޙް މުސްލިމް)
މި އިހުސާސާއެކު އަޅުގަނޑުމެން ދިރިއުޅޭނަމަ ބަދަލުވާނީ ކޮން ކަންތައްތަކެއް ބާވައެވެ؟ ރުޅިއަންނަ ވަގުތު ބަސްމަގު ބަދަލުވާނެ ހެއްޔެވެ؟ މީހަކަށް ދެރައެއް ދިނުމުގެ ކުރިން ވިސްނާލެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟ އެއްވެސް މީހަކަށް ނުފެންނަ ތަނުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމަލުތައް ހުންނާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
އިޙްސާންތެރިކަމަކީ ބޭރުފުށަށްވުރެ ބޮޑަށް އެތެރެފުށަށް ބެލުމެވެ. ބޭރުފުށުން ހިތްހެޔޮ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ފެނި، ހިތުގައި ހަސަދަވެރިކަން ބޭއްވިދާނެއެވެ. މީހުންނަށް ކެތްތެރިވުމަށް ނަސޭހަތްދޭއިރު، އަމިއްލަ ނަފްސު ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވި ހަރުކަށިވެވިދާނެއެވެ. އަޅުކަންތައް ކުރާއިރުވެސް، ހިތުގައި ބޮޑާކަމާއި މީހުންނަށްވުރެ މޮޅުވެގަތުމުގެ އިހުސާސް އުފެދިދާނެއެވެ.
މީގެ މާނައަކީ މިފަދަ ނުބައި ސިފަތަކެއް ހުރުމަކީ ތިމާއަކީ ގޯސް މުސްލިމަކަށް ވުމެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ އިންސާނެއްގެ ކިބައިގައިވެސް ބަލިކަށިކަން ހުންނާނެއެވެ. މުހިންމީ އަމިއްލަ އުނިކަންތައްތައް ގަބޫލުކޮށް، ފާފަ ފުއްސެވުމަށް އެދި، އަމަލުތައް އިސްލާހުކޮށް ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް ރުޖޫޢަވުމެވެ.
އިޙްސާންތެރިކަމަކީ ﷲ އާއެކު އޮންނަ ގުޅުން އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ބޭއްވުމަށް މަސައްކަތްކުރުމެވެ. އެއީ މީހުންނަށް ފެންނަ ފެނުމުގައި ރަނގަޅު މީހަކަށް ވުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުރިހާ ކަމެއް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހުގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި އިޚްލާޞްތެރިވުމަށް މަސައްކަތްކުރުމެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އެހެން މީހުންނަށްވުރެ މޮޅު ބައެއް ކަމަށް ހީވާ ހިނދު
މިއީ ވަރަށް މުހިންމު ނުކުތާއެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު ދީނީ ކަންކަމަށް މާބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދެވޭތީ، އެހެން މީހުންގެ އީމާންކަން މިނަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެށެއެވެ. މީހުން ހެދުން އަޅާ ގޮތާއި، ނަމާދުކުރާ މިންވަރާއި، ދީނީ އިލްމު ހުރި މިންވަރަށް ބަލައި، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އެމީހުންނަށްވުރެ ތަޤުވާވެރި ބައެއް ކަމަށް ހީކުރެވެން ފަށައެވެ. ނަމަވެސް އަމިއްލަ ހިތުގެ ހާލަތުވެސް ރަނގަޅަށް ނޭނގޭއިރު، އެހެން މީހެއްގެ ހިތުގެ ހާލަތު ނިންމާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
އިސްލާމްދީން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހެޔޮ ކަންކަމާއި ނުބައި ކަންކަން ވަކިކޮށްދެއެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް ހެޔޮ ނަސޭހަތް ދިނުމަކީ އޮތް ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އޯގާތެރިކަމާއެކު މީހަކަށް މަގުދެއްކުމާއި، ބޮޑާކަމާއެކު މީހަކަށް ދަށްކޮށްލުމާ ދެމެދު ބޮޑު ތަފާތެއް ވެއެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނޭނގޭ ކިތަންމެ ބޮޑު ތަކުލީފެއްގެ ތެރޭގައި މީހަކު އުޅެދާނެއެވެ. ދީނާ ދުރުގައި ހުރި ކަމަށް ފެންނަ މީހަކީ ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް ރުޖޫޢަވުމަށް ހިތުގެ އަޑިން އެދި ފެންބޮވައިގެންފައިވާ މީހަކަށް ވެދާނެއެވެ. ދީންވެރިކަމަށް ފެންނަ މީހެއްގެ އަޚްލާޤުގައި އިސްލާހުކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް ހުރެދާނެއެވެ. އެހެން މީހެއްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ދަތުރުގެ ފުރިހަމަ ތަޞްވީރެއް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނުފެންނާނެއެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އަންނަޖުމް ސޫރަތުގެ 32 ވަނަ އާޔަތުގައި، އަމިއްލަ ނަފްސަކީ ތާހިރު ބައެއް ކަމަށް ދައުވާ ނުކުރުމަށް އަންގަވާފައިވެއެވެ. އެއީ ތަޤުވާވެރިއަކީ ކާކުކަން ﷲ މާ ރަނގަޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާތީއެވެ.
ދީނީ އިލްމުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެން ވާންޖެހޭނީ މީހުންނަށްވުރެ މަތީ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭ ބަޔަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އަމިއްލަ ޒިންމާތަކަށް އިތުރަށް ސަމާލުވާ ބަޔަކަށެވެ. ދީނީ ކަންކަން އުނގެނޭ ވަރަކަށް، އަމިއްލަ ނިޔަތާއި އަމަލުތައް ބަލަންޖެހޭނީ މާ ފަރުވާތެރިކަމާއެކުގައެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިބައިގައި މަޑުމޮޅިކަމާއި އޯގާތެރިކަން އިތުރުވޭތޯއެވެ؟ އަމިއްލަ ކުށްތައް އިސްލާހުކުރަން މަސައްކަތްކުރަމުތޯއެވެ؟ ނުވަތަ އަޅުގަނޑުމެންގެ އިލްމަކީ ހަމައެކަނި އެހެން މީހުންގެ އުނިކަންތައްތައް ދެނެގަންނަން ބޭނުންކުރާ ހަތިޔާރެއް ތޯއެވެ؟
ޤިޔާމަތް ދުވަސް: އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގޭ މިންވަރާއި ނޭނގޭ މިންވަރު
ޖިބްރީލްގެފާނު ރަސޫލާ ﷺ އަށް ޤިޔާމަތްވުމާ ބެހޭގޮތުންވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ.
ރަސޫލާ ﷺ ޖަވާބުދެއްވީ، އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރެވޭ މީހާއަށް (ރަސޫލާ ﷺ އަށް) ސުވާލުކުރާ މީހާއަށްވުރެ (ޖިބްރީލްގެފާނަށްވުރެ) އިތުރަށް އެނގިވަޑައިގެން ނުވާ ކަމަށެވެ. އެއަށްފަހު، ޤިޔާމަތުގެ ބައެއް ނިޝާންތައް ބަޔާންކޮށްދެއްވިއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަޅުއަންހެނާގެ ބަނޑުން އެކަނބުލޭގެ ސާހިބާ ނުވަތަ ސާހިބު މީހާ އުފަންވުމާއި، ފައިވާނަކަށް ނާރާ، އަންނައުނެއް ނެތް، ފަގީރު ކަންބަޅި ބަކަރި ހުއިހައްޕާ މީހުން، އުސް އިމާރާތްތައް ބިނާކުރުމުގައި އެކަކު އަނެކަކަށްވުރެ ކުރިހޯދުމަށް ވާދަކުރުން ހިމެނެއެވެ.
މި ޙަދީޘުން އެނގެނީ ޤިޔާމަތްވާނެ ވަގުތަކީ އެއްވެސް އިންސާނަކަށް އެނގޭނެ އެއްޗެއް ނޫން ކަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އުޅެނީ ކޮންމެ ކަމެއްގައި ޔަގީންކަން ބޭނުންވާ ދުނިޔެއެއްގައެވެ. ނަމަވެސް އިސްލާމްދީން އުނގަންނައިދެނީ އިންސާނާގެ އިލްމަށް އިންތަކެއްވާ ކަމެވެ.
ޤިޔާމަތްވާނެ ވަގުތެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އީމާންކަމާއި، ތައުބާވުމާއި، ހެޔޮ އަމަލުތަކުން އެދުވަހަށް ތައްޔާރުވުމަށް މި ޙަދީޘުން ހަނދާންކޮށްދެއެވެ. މުހިންމީ ދުނިޔެ ނިމެން އޮތް ވަގުތެއް ނޫނެވެ. މުހިންމީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްވާފައިވާ ވަގުތުގެ ބޭނުން ހިފާ ގޮތެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމަކީ މާނަހުރި ދިރިއުޅުމެއް ތޯއެވެ؟ ކެނޑިފައިވާ ގުޅުންތައް ބަދަހިކުރަން މަސައްކަތްކުރަމުތޯއެވެ؟ އަމިއްލަ ކުށްތަކަށް ޒިންމާ ނަގަމުތޯއެވެ؟ މީހުންނަށް އިންސާފުން ކަންތައް ކުރަމުތޯއެވެ؟
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބިފައިވާ ވަގުތުގެ މައްޗަށް ބާރެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް އެ ވަގުތު ހޭދަކުރާނެ ގޮތް އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ބާރު އެބައޮތެވެ.
އިސްލާމް، އީމާން، އިޙްސާން: އެއް ދީނެއްގެ ތިން ބައި
މި ޙަދީޘް ހާއްސަވާ ސަބަބަކީ ދީނުގެ އެކި ބައިތައް ގުޅުވާލަދޭތީއެވެ. އިސްލާމްކަމުން އަމަލުކުރާނެ ގޮތް އުނގަންނައިދެއެވެ. އީމާންކަމުން ގަބޫލުކުރަންވީ ކަންތައް ބުނެދެއެވެ. އިޙްސާންތެރިކަމުން އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އަޅުކަން ކުރަން ދަސްކޮށްދެއެވެ.
އިޚްލާޞްތެރިކަމެއް ނެތި ކުރާ އަޅުކަމަކީ ހަމައެކަނި ބޭރުފުށަށް ދައްކާ އާދައަކަށް ވެދާނެއެވެ. އަމަލީ ސިފައެއް ނެތް އީމާންކަމަކީ ދިރިއުޅުމުގެ ނިންމުންތަކާ ވަކިވެފައިވާ އެއްޗަކަށް ވެދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން މި ހުރިހާ ބައިތަކެއް އެކުވެގެން މެނުވީ ފުރިހަމަ ދީންވެރިކަމެއް ނުލިބޭނެއެވެ.
މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދީނާ މެދު ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ވިސްނުމަށް ލިބޭ ފުރުސަތެކެވެ. މީހެއްގެ އީމާންކަން ހަމައެކަނި ބޭރުފުށުން ފެންނަ ކަންކަމުން ކަނޑައެއްނޭޅޭނެއެވެ. އަދި ހަމައެކަނި ހެޔޮ ނިޔަތެއް އޮތުމަކީ އަމަލުތައް އިސްލާހު ނުކޮށް ތިބެންވީ ސަބަބެއްވެސް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތް ކުރަންވީ މި ހުރިހާ ކަމެއް އެއްގޮތް ކުރުމަށެވެ.
މިއީ މެދުކެނޑުމެއް ނެތް ދަތުރެކެވެ. ބައެއް ދުވަސްދުވަހު އަޅުކަމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތް ހަމަޖެހުން ލިބިދާނެއެވެ. އަނެއްބައި ދުވަސްދުވަހު ސަމާލުކަން ދޭން އުނދަގޫވެދާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކެތްތެރިވެވޭއިރު، އަނެއްބައި ފަހަރު ކަންތައް ކުރެވުނު ގޮތާ މެދު ދެރަވެވިދާނެއެވެ. މިފަދަ އުނދަގޫތަކުގެ ސަބަބުން އުންމީދު ކަނޑާލައިގެން ނުވާނެއެވެ. މުހިންމީ އަބަދުވެސް ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް ރުޖޫޢަވެ، އުނގެނި، އިތުރަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ.
މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އާންމު ދިރިއުޅުމަށް މާނަކުރާނީ ކިހިނެއް؟
އަޅުގަނޑަށް ޖިބްރީލްގެފާނުގެ ޙަދީޘަކީ ހަމައެކަނި ދީނީ މައުލޫމާތެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދިރިއުޅުމުގެ އަމަލުތަކާއި ހާލަތު ބަދަލުކުރުމަށް ލިބޭ ދައުވަތެކެވެ.
މި ޙަދީޘުން އަމިއްލަ ނަފްސާ މި ސުވާލުތައް ކުރުމަށް ހިތްވަރުލިބެއެވެ.
- އަޅުގަނޑު ދީނީ ކަންކަމަށް އަމަލުކުރާއިރު، އެކަމުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުގެ އަޚްލާޤަށް ހެޔޮ ބަދަލެއް އާދޭތޯ؟
- ހުރިހާ ކަމެއް އަޅުގަނޑަށް ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވޭނެކަމާއި ނޭނގޭނެކަން ގަބޫލުކުރާ ހާލު، އަޅުގަނޑުގެ އީމާންކަން ވަރުގަދަކުރަން މަސައްކަތްކުރެވޭތޯ؟
- އެއްވެސް މީހަކަށް ނުފެންނަ ވަގުތުވެސް، އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރަން މަސައްކަތްކުރަންތޯ؟
- އަޅުގަނޑަށް ލިބިފައިވާ އިލްމުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑީ މަޑުމޮޅި މީހަކަށް ވޭތޯ؟ ނުވަތަ އެހެން މީހުންނަށްވުރެ މޮޅު މީހެއްކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވޭތޯ؟
- އަމިއްލަ އަމަލުތަކަށް ޒިންމާ ނެގުމުގެ ބަދަލުގައި، އެހެން މީހުންގެ ކުށްތައް ހޯދުމަށް މާ ބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދެވޭތޯ؟
މި ސުވާލުތަކަކީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ނުވަތަ އެހެން މީހަކަށް ދޭ އަދަބެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، މިއީ އަމިއްލަ ނަފްސު އިސްލާހުކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ސުވާލުތަކެކެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ގޮންޖެހުންތަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ހޯދަނީ ވަރަށް އުނދަގޫ ޖަވާބުތަކެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު، ކުރިން އެނގިފައިވާ އަސާސީ ފިލާވަޅުތަކަށް ރުޖޫޢަވުމުން ހަގީގީ މަގު ފެނިގެންދެއެވެ.
ޖިބްރީލްގެފާނުގެ ޙަދީޘުން ހަނދާންކޮށްދެނީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދީނަކީ ހަމައެކަނި ދައްކާ ވާހަކައެއް ނޫން ކަމެވެ. އެއީ އަމަލުން ދައްކަންޖެހޭ، ހިތުން ގަބޫލުކުރަންޖެހޭ، އަދި ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ މައިދާނެއްގައި ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުށް ކުރެވޭނެއެވެ. ބަލިކަށިކަން ހުންނާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު އުންމީދުކުރާ ފަދަ މީހަކަށް ނުވެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެ ކަންކަން ފޮރުވުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ހުރި ކަންކަން ކަމުގައި ގަބޫލުކޮށް، ﷲ ގެ ހަޟްރަތުން ފާފަ ފުއްސެވުމަށް އެދި، އިތުރަށް ރަނގަޅުވުމަށް މަސައްކަތްކުރުން މުހިންމެވެ.
ދީނީ އިލްމަށް އިޙްތިރާމްކުރުމުގެ އެންމެ މާނަހުރި ގޮތަކީ، އެ އިލްމުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެން މީހުންނާ މުއާމަލާތްކުރާ ގޮތް ރަނގަޅުވުމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސާމެދު ތެދުވެރިވުމެވެ. ސަބަބަކީ، އެންމެ ފަހުން އޮތް ސުވާލަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިސްލާމްދީނުގެ ފިލާވަޅުތައް އެނގޭތޯ ބެލުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެ ފިލާވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުވީ ކިހާވަރަކަށްތޯ ބެލުމެވެ.
މަޞްދަރު:
- ޞަޙީޙް މުސްލިމް، ޙަދީޘް 8a، އީމާންކަމުގެ ފޮތް — ޖިބްރީލްގެފާނުގެ ޙަދީޘް.
- ސޫރަތުއް ނަޖުމް 53:32 — އަމިއްލަ ނަފްސަކީ ތާހިރު ބައެއް ކަމަށް ދައުވާ ނުކުރުމަށް އޮތް ހަނދާންކޮށްދިނުން.
ﷲ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފައިދާކުރަނިވި އިލްމާއި، އިޚްލާޞްތެރި އީމާންކަމާއި، ރިތި އަޚްލާޤު މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އަބަދުވެސް އުނގެނުމުގެ މަޑުމޮޅިކަން ދެއްވާށިއެވެ. ދީނުގެ ކަންކަން ރަނގަޅަށް ދެނެގަނެ، އެކަލާނގެއަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އަޅުކަންކުރުމުގެ ތައުފީޤު ދެއްވައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ އިލްމުގެ ސަބަބުން އެކަލާނގެއާ ކުއްތަންވާ ބަޔަކު ކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ. އާމީން
Comments
Post a Comment